বন্ধুবৰ চাও জোনাৰাম চাংবুন ফুকন ණ ...ড° নোমল গগৈ


              ১৯৬১ চনত চাও জোনাৰাম চাংবুন ফুকনক টেঙাপুখুৰী মহন গাওঁত অনুষ্ঠিত দেওধাই-মহন-বাইলুং সন্মিলিত লগ পোৱা ধুৱলি কুঁৱলীকৈ মনত পৰে ৷ সন্মিলনৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত মই 'টাই ভাষা' শীৰ্ষক চুটি প্ৰৱন্ধ এটি দিছিলো ৷ ১৯৬৩ চনত চাকৰি সূত্ৰে তিনিচুকীয়াৰ স্হায়ী বাসিন্দা হোৱাৰ দিন ধৰি আহোমৰ পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান পাটিসাঁকোৰ লগত মই ওত:পোতভাৱে জড়িত হৈ পৰো ৷ মনোৰঞ্জন ফুকনৰ মাতৃ মোৰ মাহীদেউ সূত্ৰে তেতিয়াৰ পৰাই আখৈয়া দেওধাই গাঁৱৰ লগত মোৰ সঘন আহ-যাহ হ'বলৈ ধৰে ৷
              ১৯৬৮ চনত পাটসাঁকো কেন্দ্ৰীয় তাই বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দিন ধৰি মহদেও ডম্বৰুধৰ দেওধাই ফুকন,  জোনাৰাম চাংবুন ফুকন,  পুষ্প মহন,  শিৱ মহন,  নাহৰতলীৰ দীন চাংবুন বৰুৱা,  ইন্দ্ৰমহন বৰুৱা আৰু পাটসাকো হাইস্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান শিক্ষক ড° হৰেন্দ্ৰ নাথ ফুকনৰ লগত ঘনিষ্ঠতা গঢ়ি উঠে ৷ বকতা খালৈঘোণ্ডৰা মৌজাৰ কেন্দ্ৰস্হান পাটসাঁকো আহোমৰ ভাষা-সাহিত্যৰ সংস্কৃতি ধৰ্মৰ পবিত্ৰ ভুমি ৷ দিচাং নৈৰ পবিত্ৰ জলধাৰাৰে বিবৌত এই অঞ্চলতে ৬০০ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ ধৰ্মগুৰু পৰম শ্ৰদ্ধেয় দেওধাই,  মহুং আৰু বাইলুং সকলৰ জন্মভূমি ৷ এই দিচাং নৈৰ দক্ষিণ পাৰতে আহোম ৰাজত্বৰ ১৮৯৪ চনত এখন সাঁচপতীয়া আহোম বুৰঞ্জী উদ্ধাৰ হৈছিল ৷ বুৰঞ্জীখন অনুবাদ কৰিবৰ উদ্দেশ্যে চাৰ এডোৱাৰ্ড গেইটে গোলাপচন্দ্ৰ বৰুৱা নামৰ ব্ৰাক্ষ্মণ ডেকা এজনক পঞ্চৰাম ফুকন, লেপেশ্বৰ হাতীবৰুৱা,  গদাই বান্ঢুঙীয়া বৰুৱা,  মলাই ঘৰীয়া বৰুৱা আৰু ৰঙলি মহৰী দেওধাই ফুকনৰ দ্বাৰা আহোম ভাষা শিক্ষাৰ এটা ছমহীয়া প্ৰশিক্ষণ দিয়াইছিল ৷ গোলাপচন্দ্ৰ বৰুৱাই আধৰুৱা আৰু আখৰুৱা জ্ঞানেৰে ৬০০ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ সভ্যতা সংস্কৃতি সাহিত্য বুৰঞ্জী ধৰ্মৰ লেখ প্ৰমাণ এই বুৰঞ্জীখন ১৯৩০ চনত ইংৰাজী ভাষালৈ অনুবাদ কৰি উলিয়ায় ৷ এই বুৰঞ্জীখন বহুলাংশে কল্পনাপ্ৰসূত্ৰ ৷ ইয়াৰ প্ৰথম পাঁচটা অধ্যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই নিজে ৰচনা কৰি সংযোগ কৰি দিয়া ৷ হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকন কাসিনাথ তামুলী ফুকন,  হৰকান্ত বৰুৱা সদৰামিন,  গুণাভিৰাম বৰুৱা,  হেমচন্দ্র গোস্বামীয়ে আহোম কুংৎসা ৰচনা কৰা কাহিনীবোৰ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই আহোম ভাষালৈ টুলুঙা অনুবাদ কৰি আহোম বুৰঞ্জীত অন্তৰ্ভূক্ত কৰি দিছে মাথোন ৷
ব্যক্তিগতভাৱে মই ১৯৫৫ -৫৭ চনত যোৰহাটৰ জগন্নাথ বৰুৱা কলেজত অাই.এছ.তি পঢ়ি থকা কালত যোৰহাটৰ নৰ্মেল স্কুলৰ চুপাৰিণ্টেডেণ্ট ঘনকান্ত বৰুৱা আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ বিমলকান্ত বৰুৱাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিবলৈ সুযোগ পাইছিলো ৷ সেই আপাহতে ঘনকান্ত বৰুৱাই ৰচনা কৰা 'আহোম পাইমাৰ'ৰ মুখ্য উপদেষ্টা গোলাঘাট বৰপথাৰ আইনত গাওঁ নিবাসী মোৰ বৰককাইদেউ সদৃশ চাও মহেন্দ্ৰ শ্যাম ফালুং আৰু তেখেতৰ ভায়েক নবীন শ্যাম ফালুঙৰ লগত আত্মীয়তা গঢ়ি উঠে ৷
           পুনৰুজ্জীৱিত আহোম ভাষা আৰু পটসাঁকোৰ কেন্দ্ৰীয় তাই বিদ্যালয়ৰ জন্মলগ্নত আইতন আৰু ফাকে সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকল ওত:পোতভাৱে জড়িত ৷ কিয়নো এই বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ ছাই খংলেতগোঁহাঞি  চাখাপ আৰু আইতন ভাষাৰ আৰ্হিত ৰচিত আহোম প্ৰাইমাৰ নামৰ ব্যাকৰণৰ সহায়তে আহোম ভাষাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয় ৷ পিছলৈ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত তাই ভাষাৰ ডিপ্লোমা পাঠ্যক্ৰমতো ফাকে পণ্ডিত তাই ম্যা খেং গোঁহাইৰ অৱদান অনস্বীকাৰ্য ৷
           কালক্ৰমত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চাংখাম আৰু নামছাইৰ চৌখামুন গোঁহাই আৰু চৌখুক মানপুঙৰ লগত বন্ধুত্ব স্হাপন হোৱা সূত্ৰে চৌখা মুন গোঁহাইৰ নাতিনী আৰু চৌখুক মানপুঙৰ ভতিজাজী আমাৰ মাজুপুত্ৰৰ বোৱাৰী হয় ৷ বন্ধুবৰ মানপুঙৰ পৰা এজন অজ্ঞাত লিখকৰ 'লিক তাই তাং লাই ' নাম তাই ভাষাৰ লিপি সম্পৰ্কীয় পুঠি এখন মোৰ হাতত পৰাত চীন-বাৰ্মাৰ তাই ভাষাৰ লিপি সম্বন্ধে অধ্যয়ন কৰিবলৈ সুযোগ পাওঁ ৷
           ১৯৮১ চনত দিল্লীত প্ৰথম অান্তৰ্জাতিক থাই ভাষা শিক্ষা সন্মিলন অনুষ্ঠিত হোৱাৰ বছৰতে অধ্যাপক বন্ধু পুষ্প গগৈৰ উদ্যোগত ধেমাজিত ' তাই সাহিত্য সভাৰ জন্ম' হয় ৷ সেই দিন ধৰি তাই ভাষা সাহিত্য সংস্কৃতি ধৰ্ম চৰ্চাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ ধেমাজিলৈ স্হানান্তৰিত হয় ৷ পাটসাঁকো আৰু কেন্দ্রীয় তাই বিদ্যালয় এৰা-পৰলীয়া হ'ল ৷ চৰকাৰী অনুদান,  স্বীকৃতি তথা স্হায়িত্ব সমন্ধে তাই সাহিত্য সভা,  ভাষা সাহিত্য সংস্কৃতিপ্ৰেমী আহোম জ্ঞাতিবৰ্গ  বীতস্পৃহ বীতশ্ৰদ্ধ আৰু আওকনীয়া হৈ পৰিল ৷

তাই সাহিত্য সভাৰ জন্মলগ্নৰে পৰা মই ব্যক্তিগতভাৱে লুপ্তপ্ৰায় আহোম ভাষা সলসলীয়াকৈ শিকি শুদ্ধভাৱে প্ৰচলন কৰিব পৰাকৈ সময় উপযোগী কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প গ্ৰহণ কৰিলো  ৷ এই উদ্দেশ্য মই ১৯৮৩  চনৰ পৰা ১৯৮৬ চন পৰ্যন্ত অৰুণাচল প্ৰদেশ,  তিনিচুকীয়া,  ডিব্ৰুগড,  লক্ষ্মীমপুৰ,  গোলাঘাট আৰু কৰ্বি আংলং জিলাত সিচঁৰিত হৈ থকা খামতি,  ফাকে,  খাময়াং আৰু আইতন জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত তাই ভাষাৰ শব্দবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে সংগ্ৰহ কৰি লগতে Ahom Laxicons,  Ahom Assamese English Dictionary (Grierson) ত অন্তৰ্ভুক্ত আহোম শব্দবোৰ চুঁচি মাজি মানদণ্ড সম্পন্ন কৰি ১৯৮৭ চনত মোৰ অসমীয়া ইংৰাজী -তাই অভিধান খন ছপাই উলিয়াও ৷ তাই ভাষাৰ শুদ্ধকৈ শিকিবৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯০ চনত তাই ভাষাৰ ব্যাকৰণ খন ছপাই উলিয়াও ৷ এই ব্যাকৰণৰব্যাক ছপা খৰচ বহন কৰে ককাইদেও চৌখামুখ গোহাঞিদেৱে ৷
     তাই সাহিত্য সভাৰ লেঙেৰি অধিৱেশনৰ অন্তিম দিনা প্ৰাত:স্মৰণীয় আহোম পণ্ডিত ডম্বৰুধৰ দেওধাই ফুকন ইহসংসাৰ ত্যাগ কৰি দাম ফী লোকলৈ গতি কৰে ৷ তেখেতৰ সৎকাৰ অনুস্হানতে মই তাই ভাষা পুনৰুদ্ধাৰৰ পবিত্ৰ সংকল্প গ্ৰহণ কৰো ৷ ১৯৯১ - ৯৩ চনৰ ভিতৰত মই ডিব্ৰগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত ড° ভীমকান্ত বৰুৱাৰ তত্বাৱধানত Morphological Study of the Tai Phake Language বিষয়ত গৱেষণাৰ বাবে নাম পঞ্জীয়ন কৰো ৷
         ১৯৯৩ চনৰ ১০-১৩ চেপ্তেম্বৰত ড° ছাথিপ নাৰ্তছুফা আৰু ৰাণু বিছাছিনৰ নিয়ন্ত্ৰণ ক্ৰমে চুলালুঙ্কন বিশ্ববিদ্যালয়ে আয়োজন কৰা The State of knowledge and Directions of Research on Tai Culture. বিষয়ক আন্তৰ্জাতিক আলোচনা চক্ৰত যোগদান কৰিবলৈ গৈ বেঙ্ককত দহ দিন কটাওঁ ৷ পৃথিৱীৰ পাঁচখন মহাদেশৰ বিদগ্ধ পণ্ডিত সকলে সলসলীয়া থাই ভাষাত দিয়া বক্তৃতা শুনি অভিভূত হৈ মন্ত্ৰমুগ্ধ আৰু অনুতপ্তও হ'লো ৷
          বেংকৰ পৰা প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিয়েই মোৰ গৱেষণা গ্ৰন্থ ৰচনাত মনোনিৱেশ কৰি ১৯৯৪ চনত বিশ্ববিদ্যালয়ত জমা দিওঁ ৷ ফলশ্ৰুতিত ১৯৯৫ চনত ডিব্ৰগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৰ্বপ্ৰথম তাই ভাষা ডক্টৰেট সন্মান লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হওঁ ৷
         ১৯৯৫ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈ বিগত ২০ বছৰে মই A Comprehensive Pronouncing Tai English Dictionary এখন প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াও ৷ ফ্ৰাত্ৰাৰ কৃপা হ'লে ৩০০ পৃষ্ঠাৰ অভিধানখন ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ- এপ্ৰিলত প্ৰকাশ হৈ ওলাব বুলি আশা কৰি আছো ৷
         প্ৰকৃতপক্ষে মই ১৯৯৫ চনৰ পৰা তাই সাহিত্য সভাৰ দুই এখন অধিৱেশনত উপস্হিত থাকি স্মৃতিগ্ৰন্থত দুই এটা প্ৰৱন্ধ লিখাৰ বাহিৰে অভিধান খনৰ স্বাৰ্থতে বন্ধু-বান্ধৱৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পাটসাঁকোৰ লগতে যোগাযোগ হেৰুৱালো ৷ ইয়াৰ মাজতে ১৯৯২ চন আৰু ২০০৪ চনত আমলখি দেওশালত অনুষ্ঠিত ওম ফা পূজালৈ পাটসাঁকো হৈ অহা যোৱা কৰোতে থপিয়াই দুই চাৰিজন বন্ধু ঘৰত দেখা সাক্ষাৎ কৰিবলৈ সুযোগ পাইছিলো ৷ সেই আপাহতে মই দীন চাংবুন বৰুৱাৰ পৰা তাই আহোমৰ বংশাৱলী সবাহৰ আৰ্শীবাদ সমূহ,  সুবাচনী পূজা বিধি,  ৰিকখবন্ মৌংখবখন বিধি ৷ ওমফা পূজা বিধি আৰু মন্ত্ৰসমূহ সংগ্ৰহ কৰি ২০০৪ চনত Ompha:  The Worship of Heaven শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিলো ৷ ফ্ৰাত্ৰাৰ কৃপাত আহোমৰ মাজত প্ৰচলিত পূজা পাটলৰ মন্ত্ৰসমূহ চাই সংগ্ৰহ কৰি ৰাখিছা ৷
      পাটসাঁকোলৈ মই শেষবাৰ গৈছিলো মনোৰঞ্জন ফুকনৰ সভাপতিত্বত বহা তাই সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনলৈ ৷ কিন্তু অতিশয় দু:খিত হ'লো যে সেই অধিৱেশনত শোকলগাভাৱে জনসাধাৰণৰ অনুপস্থিতি আৰু অনীহা ৷ সেইদিন ধৰি মই পাটসাঁকোৰ লগত যোগাযোগ বিচিন্ন হৈ পৰিলো ৷ ফলস্বৰূপে মই বন্ধুবৰ জোনাৰাম চাংবুন ফুকন,  মনোৰঞ্জন ফুকন,  বিদ্যা,  তিলো হাতীবৰুৱা,  দীনবৰুৱা,  ইন্দ্ৰমহন বৰুৱা,  দেৱজ্যোতি মহন,  শিৱ মহন,  পুষ্প মহন,  হেম বুঢ়াগোহাঁই,  দেহীৰাম গগৈ পৰিয়ালৰ সান্নিধ্যৰ পৰা বঞ্চিত হৈ পৰিলো ৷ মনে হাম ৰাও কাঢ়ে ৷ উপায়ো নাই ৷ নিজেও অসুখীয়া হ'লো ৷ ৮২ বছৰ বয়সত বাৰ্ধক্যই জুৰুলা কৰিছে ৷ ফ্ৰাত্ৰাৰ ওচৰত বন্ধুবৰ জোনাৰাম চাংবুন ফুকনৰ আত্মাই মৗঙ ফীত স্থান লাভ কৰক, তাৰেই কামনা কৰিলো ৷