কৃতজ্ঞতা


       সমূহ জ্ঞাতিবৰ্গলৈ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰি আজি আমি  জনাবলৈ পাই সুখী হৈছো যে টাই আহোমৰ ভাষা সংস্কৃতি বিষয়ক সামৰি অনলাইন যোগে প্ৰকাশিত প্ৰথমখন অনলাইন  আলোচনী লগতে ডয় পাটকাই সমাজৰ মুখপ্ৰত্ৰ ৰুপে প্ৰকাশিত  " খ্বনমৗঙ " ৰ সৰ্বমুঠ পাঠকৰ সংখ্যাই ৫০ হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিলে ৷ এই আপাহতে সমূহ পাঠকবৃন্দলৈ আমাৰ ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিলো ৷ লগতে সম্পাদনাৰ লগত জড়িত প্ৰতিজন শুভাকাংক্ষীলৈ আমাৰ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিলো ৷ জাতিটোৰ কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰৰ আমাৰ এই যাত্ৰাত বিভিন্নজনে মূল্যৱান দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াই সহায় সহযোগ কৰা প্ৰতিজন অগ্ৰজ- অনুজলৈ আমাৰ ধন্যবাদ জনালো ৷ অনাগত দিনতো আমাৰ এই যাত্ৰা অব্যাহত থাকিব নিৰন্তৰ গতিৰে,
         পে অঙ লে ম্যুঙ ডুন ছুন খাম ৷
ধন্যবাদেৰে,
                সম্পাদনা সমিতি,  খ্বন মৗঙ ৷ 
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

ভাৰতীয় ঐতিহাসিক দৃৃষ্টিভংগীৰে মহীয়সী জয়মতীৰ মূল্যায়ন - চাও সঞ্জীৱ বৰুৱা, শিৱসাগৰ


অসম বুৰঞ্জীৰ কেইখিলামান পৃষ্ঠাত সিঁচৰিত হৈ থকা এটি মহীয়সী নাৰী চৰিত্ৰ হ’ল জয়মতী ৷ কিন্তু সৰ্বভাৰতীয় পৰ্য্যায়ত এইগৰাকী নাৰীৰ মূল্যায়ন যেনেদৰে হ’ব লাগিছিল তেনেদৰে হোৱা নাই ৷ ঝান্সীৰ ৰাণী লক্ষ্মীবাই যি আসনত অধিষ্ঠিত সেই স্থানলৈ আমি জয়মতীক কিয় নিব নোৱাৰোঁ ? জয়মতীৰ আত্মত্যাগ ৰাষ্ট্ৰৰ কাৰণে নহ’ব পাৰে কিন্তু এটা বৃহৎ জাতিৰ বাবে সেইগৰাকী নাৰীৰ ত্যাগক আমি কিমান গুৰুত্ব দিছোঁ ? অসম বুৰঞ্জীত ১৬৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৬৮১ লৈকে এইকেইবছৰ আছিল চৰম ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ যুগ ৷ কেইবাজনো ক্ষমতাপিপাসু বিষয়াৰ ষড়যন্ত্ৰৰ ফলস্বৰূপে সেই আঠবছৰৰ ভিতৰত আঠজন ৰজাই অকালতে মৃত্যুক সাৱটি লব লগা হৈছিল ৷ এই ষড়যন্ত্ৰকাৰী বিষয়াসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল ডেবেৰা বৰবৰুৱা, আতন বুঢ়াগোঁহাই আৰু লালুকসোলা বৰফুকন ৷ বিশেষকৈ বৰফুকনে ক্ষমতালোভৰ বাবে মোগলৰ হাতত গুৱাহাটী গতাই দি চামগুৰীয়া ফৈদৰ ল’ৰামতীয়া চুলিক্‌ফা কোঁৱৰক ৰজা পাতি নিজে ৰজা হোৱাৰ সপোন দেখিছিল ৷ সেই সময়ত প্ৰাপ্তবয়স্ক কেইবাজনো ৰাজকোঁৱৰ থকা স্বত্বেও চুলিক্‌ফাক লালুকসোলাই ৰজা পাতিছিল ৷ চুলিক্‌ফাৰ সিংহাসন নিষ্কণ্টক কৰাৰ লোভ দেখুৱাই লালুকসোলাই আহোমৰ প্ৰতিটো ৰাজবংশৰ কোঁৱৰ সকলক নিধন বা অংগক্ষত কৰিবলৈ আদেশ দিয়ালে যাতে ভৱিষ্যতে কোনো ৰাজকোঁৱৰ সিংহাসনৰ দাবীদাৰ হ’ব নোৱাৰে ৷ ৰাজআজ্ঞা অনুসৰি আহোমৰ নামৰূপীয়া, দিহিঙ্গীয়া, চামগুৰীয়া আটাইকেইটা ৰাজবংশৰ কোঁৱৰ সকলক এফালৰ পৰা নিধন কৰাৰ লগতে যাক যতে পাই অংগক্ষত কৰিছিল ৷ সেই সময়ত শক্তিশালী ৰাজকোঁৱৰ আছিল তুঙ্‌খুঙীয়া ফৈদৰ গোবৰ ৰজাৰ পুত্ৰ লাঙি গদাপাণি ৷ এই গদাপাণিৰ পত্নী আছিল মাদুৰীৰ লাই থাপনা বৰগোঁহাইৰ জীয়ৰী জয়মতী  ৷ এতিয়া  আহোঁ মূল বিষয়লৈ -
জনমানসত আমি সকলোৱে জয়মতীক সতী বুলি আখ্যা দিওঁ ৷ কিন্তু সতীৰ অভিধানিক অৰ্থ বিশ্লেষণ কৰিলে আমি পাওঁ যে জয়মতীয়ে সতীত্ব ৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাণত্যাগ কৰা নাছিল ৷ নিজৰ ৰাজপাট নিষ্কণ্টক কৰি ৰাখিবৰ বাবে যেতিয়া ল'ৰা ৰজাই এফালৰ পৰা আহোম ৰাজকোঁৱৰ সকলক নিধন কৰি আহিছিল তেতিয়া জয়মতীয়ে অনুধাৱন কৰিছিল যে আহোম ৰাজত্ব অচিৰেই পতনৰ সন্মুখত , এনেদৰে থাকিলে ৰজা হ’বৰ উপযুক্ত কোঁৱৰ এজনো বাচি নাথাকিব ৷ সেইসময়ত জয়মতীয়ে বুজি পাইছিল ৰজা হ’বৰ উপযুক্ত খুনবাউ অৱশিষ্ট গদাপাণি । সেয়েহে লাঙি গদাপাণিক পলুৱাই পঠোৱাটোৱে আছিল জয়মতীৰ বাবে লেংদন প্ৰদত্ত পৱিত্ৰ কৰ্তব্য ৷ ফলত গদাপাণিৰ অৱস্থিতি জানিবৰ বাবেই জয়মতীক ৰজাৰ ফালৰ পৰা শাস্তি দিয়া হয় আৰু যাৰ ফলস্বৰূপে জয়মতীয়ে মৃত্যুবৰণ কৰিব লগা হয় ৷ গতিকে আমি দেখা পাওঁ জয়মতীয়ে নিজৰ সতীত্ব ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত মৃত্যুবৰণ কৰা নাছিল বা স্বামীৰ বাবেও কৰা নাছিল ৷ তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল দেশৰ স্বাৰ্থত, জাতিৰ স্বাৰ্থত, এজন উপযুক্ত খুনবাউক এজন চাও ফা হিচাপে আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ অস্তমিত সূৰ্য্যক জীয়াই ৰখাৰ স্বাৰ্থত ৷ সেয়েহে জয়মতী এগৰাকী সতী নহয়, তেওঁ এগৰাকী তাই তাং মুঙ্‌ যাক অসমীয়া ভাষাত কোৱা হয় শ্বহীদ ৷ সেয়েহে জয়মতীয়ে মৃত্যুৰ সময়ত স্বামীক মতা নাছিল, " চাও নু ৰূ চাও কাও " প্ৰাৰ্থনাৰে লেংদনৰ হাতত ৰাজ্যভাৰ দিহে তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰিছিল ৷ গতিকে জয়মতীক সতী বুলি আখ্যা দি তেখেতৰ সতীত্ব হৰণ কৰাতকৈ এক মহান ব্যক্তি আখ্যা দি তেখেতৰ শ্বহীদত্বক সন্মান কৰাটোহে জাতিটোৰ বাবে সমীচিন হ’ব ৷ ইয়াৰ উপৰিও জয়মতীৰ বিষয়ে বিস্তৃত্ব অধ্যয়ন নকৰাকৈ ভালেমান লিখকে অতিৰঞ্জিত কাহিনী সংযোগ কৰি জয়মতীৰ চৰিত্ৰটোক বিকৃত ৰূপ দি আহিছে ৷ তদুপৰি জয়মতীক হিন্দু নাৰীৰ ৰূপ দি(কঁপালত ফোট দি) আজিকালি অভিনয় প্ৰদৰ্শন কৰাও দেখাও যায়। উল্লেখ্য যে তাঈ-আহোম নাৰীয়ে কঁপালত ফোট নলয়। এইবোৰৰ সমালোচনা কৰি শুদ্ধ ৰূপটো প্ৰকাশ কৰাত আমাৰ নৱপ্ৰজন্মই গুৰুত্ব দিব লাগে ৷ তাৰ লগে লগে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত জয়মতীক দাঙি ধৰাৰ প্ৰচেষ্টা হাতত লব লাগে যাতে আন বহুতৰ দৰেই জয়মতীও যাতে আমাৰ মাজত চিৰদিন জিলিকি থাকে ৷
সহায়ক পুথি:-
১) জয়মতী মালিতা , কৃপানাথ ফুকন
২) কাৰ্শলা আৰু কাঠী চেলেকা বুৰঞ্জী - নগেন হাজৰিকা 
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

সম্পাদকীয় প্ৰসংগ: ঐতিহাসিক হাবুঙ

সম্পাদকীয়

প্ৰসংগ:   হাবুঙ

ঐতিহাসিক হাবুঙ ৷ বৰ্তমান ধেমাজী জিলা অন্তগৰ্ত পশ্চিম ধেমাজী  অঞ্চলত কঢ়া নৈৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত চাৰিওফালে এটি ওখ গড়ে  আগুৰা ২৮৫ বিঘা মাটিৰে বিস্তীৰ্ণ ভূখণ্ড ৷ আহোমৰ দেওধাই বুৰঞ্জীমতে ১২৪০ খ্ৰীষ্টাব্দত এই ঠাইতে চাও লুঙ ছ্যু কা ফাই আহোমৰ দ্বিতীয়খন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল ৷ দেওধাই বুৰঞ্জীত আমি পাওঁ,  " লাকনি ডাপপ্লাও শকত দিহিঙতে ভূৰ থৈ বাম উঠি উজাই গৈ লাখেম, তেলচা,  এই দুই গাঁৱৰ কাষৰত কোঠ দি বহিলহি ৷ লাকনি ৰাইঙ্গি শকত তাতে খুনতঙ্গত থৈ চুকাফা ৰাজা দিহিঙ্গে ভটীয়াই তিপাম পালেহি ৷ লাকনি মুংমাও,  প্লেকচি,  কাচেও এইতিনি লাকনি তিপামতে আছিলে ৷ পাছে তিপামৰ মাটি তল যোৱা দেখি ৰহিব নোৱাৰি বোলে - ' অ'ত থাকিবলৈ ভাল নহয় ৷ ' এইবুলি কানঙ্গনক থৈ চুকাফা ৰাজা দিহিঙ্গে ভটীয়াই আহি দিহিং কাষৰ শলগুৰিত ৰ'লহি ৷ লাকনি,  খুতচিঙা,  ৰুংমত,  তাওচান,  কাৰাও,  কাপমিত এই পাঁচ লাকনি তাতে থাকি বোলে - ' আত মানুহৰ লগ নাই,  শুন্য ঠাই,  থাকিবলৈ ভাল নহয় ৷ ' এই বুলি চুকাফা ৰাজা লুইতে ভটীয়াই হাবুঙত ৰ'লহি ৷  লাকনি ডাপকেও,  ৰাইচ্যেও,  মুংপ্লাও এই তিনি লাকনি তাতে থাকি হালি খেতি কৰি আছিলে ৷ "
             " আদাক দেখি উঠিল গা,  কেটকুৰিয়ে বোলে মোকো খা " প্ৰাপ্ত প্ৰবচন ফাঁকিৰ সত্যতাৰ উন্মেষণ ঘটাই অতি শেহতীয়া ভাৱে নামনি অসমৰ তিনিজনা বিদ্বগ্ধ পণ্ডিতে কিছুদিনৰ আগত অসমৰ খবৰ কাগজত বিবৃতি দিলে বোলে,  হাবুঙখন হেনো কলিতাসকলৰহে ৰাজধানী আছিল,  কলিতাসকলৰ কেইবাটাও পুৰুষে হাবুঙত ৰাজত্ব কৰিছিল ৷ " দেহি ঐ ইমান দিনে তেওঁলোকে ভেৱা লাগিহে আছিল ৷ অসম চৰকাৰৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে হাবুঙত আহোমৰ কাৰণে দুশ কোটি টকীয়া পেকেজ ঘোষণা কৰোঁতেহে বোপাইহঁতৰ হোঁচ আহিল ৷ চৰকাৰী ধনখিনি উদৰস্থ কৰাৰ মানসিকতাৰে হাবুঙত কলিতা সকলৰ ৰহন সানিবলৈ চেষ্টা কৰা ল'ৰামতীয়া এই পণ্ডিত কেইটাই কব পাৰিবনে প্ৰকৃততে অসমত কলিতা সকলৰ ৰাজ্য কোন খন আছিল?  প্ৰাক আহোম যুগৰ কিবা স্থাপত্য শৈলী অথবা ঐতিহাসিক কিবা তথ্য আছেনে যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে কলিতা সকলৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হাবুঙ বুলি প্ৰমাণ দিব পাৰিব?
          ইতিহাস মনে সজা, কল্প কাহিনীৰে ৰচনা কৰিব নোৱাৰি ৷ ইতিহাস ৰচিত হ'ব লাগিব নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰামাণিক প্ৰাথমিক তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৷  পৌৰাণিক মহাভাৰত, ৰামায়ণ বাদেই দিছোঁ,  আধুনিক ইতিহাসৰ তুলাচনীৰে বিশ্লেষণ কৰিলে প্ৰাক আহোম যুগৰ প্ৰাচীন অসমৰ বহুতো নায়ক-নায়িকাৰ চৰিত্ৰ লুপ্ত হৈ যোৱাৰ  আকংশাই সৰ্বাধিক ৷ বিশেষকৈ কলিতাসকলে দাবী কৰা তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ নৰকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহুতো বংশৰ অস্তিত্ব সমসাময়িক সময় চোৱাৰ কোনো তথ্যই প্ৰাথমিক তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত নহয় ৷ নামনিৰ সেই লৰামতীয়া পণ্ডিত তিনিজনলৈ আমাৰ অনুৰোধ আহোমৰ ঐতিহ্যৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য দেখুওৱাবলৈ যোৱাৰ আগত নিজৰ ইতিহাস ভালদৰে অধ্যয়ন কৰক ৷
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

লিট্ লাই পেঞ কা কা ( তাই আহোমৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থৰ অসমীয়া অনুবাদ) অনুবাদক - চাও নগেন হাজৰিকা



      তাই আহোমৰ আদি শাস্ত্ৰ সমূহৰ ভিতৰত ' লিৎ লাই পেঞ্ কা কা ' হ'ল এখন মূল শাস্ত্ৰ ৷ অসমীয়াত এইখনক বিৱৰ্ত্তন শাস্ত্ৰ বুলি আখ্যা দিব পাৰি ৷ মলুং চাও বাণী দেও বানী দেওধাই বৰুৱাৰ মতে 'লিৎ লাই পেঞ্ কা কা'ৰ অৰ্থ হ'ল -'সৃ্ষ্টি পুনৰ অৱতাৰণা বা প্ৰত্যাগমন বিৱৰণ সম্বলিত খোদিত ফলি বা শাস্ত্ৰ ' (লিৎ লাই= সৃষ্টি পুনৰ অৱতাৰণা, পেঞ্=ক্ষুদিত ফলি বা শাস্ত্ৰ,  কা কা= প্ৰত্যাৱৰ্তন) ৷ ' সৃষ্টিৰ পুনৰ অৱতাৰণা ' আৰু ' প্ৰত্যাগমন' বিষয় দুটাৰ সংযোগ ঘটাই দাৰ্শনিক দৃষ্টি ভঙ্গীৰে বিশ্লেষণ কৰি চালে দেখা যায় যে এই শাস্ত্ৰখনত বিৱৰ্তন(evolution) সম্পৰ্কে গাঢ় দাৰ্শনিক তত্ব আছে৷ সেয়েহে এইখনক বিৱৰ্তন সম্পৰ্কীয় তাই আহোমৰ দৰ্শন শাস্ত্ৰহে বুলিব পাৰি ৷
         এই শাস্ত্ৰখনৰ বিষয় বস্তুক তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি ৷ প্ৰথমটো হ'ল আই ছিং লাও অৰ্থাৎ শব্দৰ অধিস্থাত্ৰী আইৰ বন্দনা ৷ দ্বিতীয় ভাগত বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ উৎপত্তি  আৰু বিৱৰ্ত্তনৰ বৰ্ণনা আৰু তৃতীয় ভাগটোত তাই আহোমৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বৰ্ণনা সম্বলিত কৰা হৈছে ৷
         লিৎ লাই পেঞ্ কা কাৰ মতে সূষ্টিৰ পূৰ্ববত মাত্ৰ মহাশূণ্য(Space) বিৰাজমান আছিল ৷ তাত দেৱ-দেৱী,চন্দ্ৰ,সূৰ্য্য,পৃথিৱী,গ্ৰহ,নক্ষত্ৰ দৃশ্যমান বলয় বলয়, দিশ বা বতাহ একো নাছিল ৷ চাৰিওফালে অন্ধকাৰ,নিস্তব্ধতা আৰু অৰাজকতা (Chaos) বিদ্যমান আছিল ৷ তেতিয়ালৈকে ফা তু চিং ফ্ৰং হুম্  অৰ্থাৎ আদি উৎস, বা শক্তিটো নিস্কৰ্ম্মা হৈয়ে আছিল ৷ বহুকালৰ পাছত তেওঁৰ গতি স্হিৰ হবলৈ ধৰিলে আৰু কোনো এক ৰূপ ধাৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ সেই ৰূপ ধাৰী জনেই হ'ল কূঞ্ ইংকা ফ্ৰা বা সৃষ্টিকৰ্তা ভগৱান ৷ তেওঁ গভীৰ নিদ্ৰাত ঘামিবলৈ ধৰাত সৃষ্টিৰ পাতনি মেলিবলৈ কামনা জাগিল ৷ তেওঁৰেই ছায়া মূৰ্তিটোৱে এটা গোলাকাৰ জড় পিণ্ডৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে ৷ এই গোলাকাৰ জড় পিণ্ডটোৰ অন্তস্হলত কম্পনৰ সৃষ্টি হ'ল আৰু ভীষণ শব্দ কৰি উদগীৰণ হৈ বিস্ফোৰণৰ জুইৰ নিচিনা অপূৰ্ব্ব জ্যোতি ওলাই মহাকাশ জিলমিলাই তুলিলে ৷ কুঞ ইংকা ফ্ৰাই সেই সময়ত নিজ গাৰ ভৰতে  মকৰাৰৰ ৰূপ ধৰি কক্ষপথ সহ এখন অপূৰ্ব্ব মকৰাৰ জাল(কাও মকজং) সৃষ্টি কৰিলে আৰু নিজৰ স্বৰূপ ঢাকি কেন্দ্ৰত বাহ সাজি সোমাই থাকিল ৷
            তেওঁ চকু মেলি ভালকৈ চাই নিজৰ স্বৰূপ ঘোপ মাৰি ঢাকি লৈ ৰাজহাঁহৰ দৰে উমাবলৈ ধৰিলে  ইয়াৰ পাছত তেওঁ জ্বৰত চাটি ফুটি কৰা মানুহৰ দৰে টকালি পাৰিবলৈ ধৰিলে আৰু লগে লগে খুন্ খেউ খামক উকলিয়াই জন্ম দিলে ৷ খুন্ থেউ খামে খ্ৰুপতাং কৰি জয় জয়তে গ্ৰহ ৰাজ্যৰ বাতৰি সুধিলে ৷ ইয়াৰ পাছত সূৰ্য্যৰ সূষ্টিৰ দৰে অসংখ্য গোলাকাৰ দেৱতাৰ সৃষ্টি হ'ল ৷ তাৰে কিছুমান অত্যন্ত বেগী সময় নিৰূপক দেৱতা ৰূপে আৰু কিছুমান লাতুম আকৃতিৰ হাতেৰে ধৰিব পৰা আৰু মাতিব পৰা অসংখ্য দেৱতাৰ সৃষ্টি হ'ল ৷ এই সকলোবোৰ দেৱতাই জ্যোৰ্তিমান ৰূপত তেওঁৰ সন্মূখত 'দণ্ডমান' হৈ পৰিল ৷ তাৰে কিছুমান বিকৰ্ষিত কাৰণত বেগেৰে তললৈ পৰি গৈ মহাকাশৰ বিভিন্ন দিশত জিল মিলাবলৈ ধৰিলে ৷
          বয়োজেষ্ঠ্য জ্ঞান অৰ্থাৎ খুন্ থেউ খাম্ মনৰ দুখত উচাৎ মাৰি তললৈ গুচি আহিল আৰু গুণ গুণাই   ধ্যানস্হ হ'ল ৷ তেওঁ আকাশতে স্হিতি প্ৰতিষ্টা কৰি(গাৰ ভৰতে) ওপৰলৈ মুখ কৰি ৰসযুক্ত অৰ্থাৎ বিজলুৱা সৰুপানী ৫ চুলে ৷ তাৰ পৰাই কিছুমান তাপ ৬ বা জলীয় কণা সৃষ্টি হৈ আকাশত জিলমিলাই থাকিল আৰু ধনুভিৰিয়া আকঁ ওলাই ৰামধনুৰ সৃষ্টি কৰিলে ৷ লগতে জলীয় বাষ্পই চানি ধৰি গধূলি যেন ধুৱলী-কুঁৱলী কৰি পেলালে ৷
         তাৰে বেছি হোৱা পানীভাগ সোঁত আকাৰে বৈ গ'ল আৰু এজন দেৱতাই কেকোৰা ৰূপ ধাৰণ কৰি লৈ বাধা দিলেহি ৷ তাৰ পাছত কাছৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি পু তাও খাং আহি সোঁত বন্ধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলেহি ৷ তাৰ পাছত অন্য এজন দেৱতাই ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বোৱতী পানীক বাধা দিলেহি ৷ কিন্তু ফলৱতী নোহোৱাত কেকোৰা ৰূপী স্হিতি বা ফলিত সংযোগ ঘটাই জলস্ৰোতক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিলে ৷ এইদৰে তেওঁ ইহকাল আৰু পৰকালৰ সংযোগ ঘটালে আৰু ইয়াতেই ধৰণী বা স্হিতি ৬ ক নিৰ্ম্মাণৰ সপোন আৰম্ভ হ'ল ৷
         কালক্ৰমত ঠাহ খাই গঢ় লোৱা পলসুৱা মাটি ভাগৰ পৰা পৃথিৱীৰ আদিম সজাটো সৃষ্টি হৈ স্তৰ গঠন হবলৈ ধৰিলে ৷ ইতিমধ্যে ঠাহ খাবলৈ ধৰা পলসুৱা মাটি ভাগৰ পৰাও গঢ় লব নোখোজা মাটি এভাগ বেগেৰে পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে আৰু এজন দেৱতাই বগা হাতী ৰূপে দাতেৰে গোটাই দ'ম কৰিলে ৷ নিতাল মাটি গঢ় লোৱা মাটি ভাগৰ পৰাও কিছুমান মাটি বাগৰি আহি সেমেকা এখন অৰাজক ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হ'ল আৰু তাতেই এখন পাহাৰীয়া সেমেকা ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠিত হ'ল ৷ ৰামধেনুৰ জিলিকনি পৰি পোহৰৰ সমাবেশ ঘটা সেইখন ৰাজ্য পৰিচালনা কৰিবলৈ বা গঢ় দি তুলিবলৈ তেনে কোনো ৰজা বা পুৰোহিত নাছিল ৷ ফু কাও খাম্ নামৰ পূৰ্ব্বতে সৃষ্টি কৰা এজন দেৱতাক তালৈ প্ৰেৰণ কৰা হ'ল ৷ তেওঁ আছিল বাঘ মকৰা বা বাঘ বিড়ালী আকৃতিৰ এজন ভয়ঙ্কৰ দেৱতা ৷ তেওঁ তাৰ পৰা সৰু পৃথিৱীখনলৈ বিষ্ঠা ত্যাগ কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ হাজাৰ বেও ডাঠ পৃথিৱীখন হাজাৰ যোজনালৈ ভাগ কৰি তেওঁ ৰাজ্য বৃদ্ধি কৰিলে ৷ তেওঁ আঠটা খুটা স্বৰ্গদেউলৈ টোৱাঁই আহেঁৰে এখন পৰঙি জাল তৈয়াৰ কৰিলে আৰু অস্বাস্হ্যকৰ পৰিবেশ ত্যাগ কৰি জালত থাকিবলৈ ললে ৷ জালত বগাই ফুৰোতে বহুকাল পাৰ হ'ল   তাতে তেওঁ আঠবাৰ মোট সলালে অৰ্থাৎ কল্প সলনি কৰিলে ৷ এইদৰে লাখ লাখ বছৰ পাৰ হ'ল ৷
উদগীৰণত উৎপত্তি হোৱা সোণৰ সিংহাসনৰ অধিস্হাত্ৰী আৰু মহাকাশত বিচৰণ কৰি ফুৰা ছেং ৰূপী কন্যা দুগৰাকী শূন্যত বিচৰণ কৰি ফুৰোতে এদিন মকৰা আকৃতি ধৰি ফু কাও খামৰ লগত মতা -তিৰোতাৰ সমন্ধ ঘটালে ৷ তেওঁলোকৰ কেঁচা বীৰ্য্য স্খলিত হৈ পৰ্ব্বতত পৰাত পয়মাল ঘটিল ৷ কাৰণ সদূৰ অজান ঠাইৰ পৰা কোনোবাই কলে - অধম হতঁ ৷ তহঁতৰ পখৰা ওলাওক ৷ তহঁতে এতিয়া স্খলিত বীৰ্য্যখিনি দুটা পাত্ৰত সমানে ভাগ কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰ আৰু মনে মনে তেওঁৰ (ভগৱানৰ) নাম ধ্যান কৰ ৷ যেতিয়া তাৰ পৰা ৪টা সোণৰ কণী সৃষ্টি হব ৷ তাৰে ৩ টা দি দেৱাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰি মন্ত্ৰৰে বাতৰি দি তেওঁক আহ্বান কৰিবি তেতিযাহে ভগবানে কণী কেইটা জগাৰ ব্যৱস্হা কৰিব ৷
          হুকুম পাই থাউ লু ঙামে সেই নিৰ্জীৱ কণী কেইটা উমাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে ৷ তেওঁ বছৰ, মাহ, দিন ধৰি উমালে কিন্তু কণী কেইটা জগাব নোৱাৰিলে আকু শেষত নিৰ্জীৱ কণী কেইটা এৰি থৈ ঞা পুলক (অমৃত) বিচাৰি যাত্ৰা কৰিলে ৷ পাছত ঞা-পুলক চতিয়াই দিয়াত কণী কেইটা জগিল ৷ কণীৰ পৰা জন্ম হোৱা বিশেষ দুজনক একোজনকৈ বাৰী পোৱাতী তিৰোতা দি স্বৰ্গত প্ৰতিস্থা কৰিলে আৰু তাৰ ফলত বংশ বৃদ্ধি হবলৈ ধৰিলে ৷
      সেই সকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠজন হ'ল আই ক ফা ছাং দিন্ ৷ তেওঁক পৃথিৱীৰ গৰাকী পাতি পৃথিৱীৰ দ্বায়িত্ব অৰ্পন কৰা হ'ল ৷ তেওঁ প্ৰথমে ছিং কয় মুং দেশত প্ৰজা পালন কৰাৰ উদ্দেশ্য জীৱ সৃষ্টিৰ সম্ভাৱনা দেখা পাই তাকেই প্ৰথম শাসক হিচাবে অৱতীৰ্ণ হ'ল ৷
        দ্বিতীয় জন হ'ল চিং চ ফা ফা খাম ৷ তেওঁক লাঞ্ছনা কৰি স্বৰ্গ বা পৃথিৱীৰ ৰজা পতা নহ'ল, বৰং আঠ লক্ষ পানী নাগৰ গৰাকী পাতি লৈ হ্ৰদৰ ডুবিত,  গভীৰ সমুদ্ৰত বাসস্থান লবৰ নিৰ্দেশ দিলে ৷ তৃতীয় জন ছিং কাম্ ফা-তেওঁক আঠ লাখ বজ্ৰ বিজুলীৰ গৰাকী পাতি শিলৰ বজ্ৰ সমূহৰ ভাগ বটোৱাৰা কৰি দি স্বৰ্গত ৰজা হিচাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰি সকলো দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিলে ৷
          একেবাৰে সৰুজনাৰ নাম হ'ল ঙি ঙাও খাম্ ৷ তেওঁক ফ্ৰাৰ স্বাক্ষৰ বহনকাৰী 'খ্ৰিং ফ্ৰা' বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডত মুকলি কৰি দিবৰ বাবে অৰ্পণ কৰা হ'ল ৷ তেওঁক পেঞ্ কা কা শাস্ত্ৰৰ পৰা এটি ক্ষুদ্ৰ অংশ ব্ৰক্ষ্মাণ্ডত প্ৰচাৰ কৰি ফুৰা সমন্ধে জ্ঞান বিতৰণ কৰাৰ দ্বায়িত্ব দিয়া হ' ৷ তেওঁ এইটোও প্ৰচাৰ কৰিবলৈ স্বীকৃতি প্ৰাপ্ত হ'ল যে উপলব্ধিৰে বিশ্বাসৰ সততাক নিৰূপন কৰিব পৰা যায় ৷
স্বৰ্গ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বহু বছৰ পাৰ হৈ গ'ল ৷ দেৱ মাতৃ সকলে সতি-সন্ততি জন্ম দি দেৱ বংশ বৃদ্ধি কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ লাহে লাহে ছিং কাম ফাই মই বৰ ভাৱত বোপা ককাৰ সকলো উপদেশ দলিয়াই পেলাই পিতৃ শ্ৰাদ্ধ আদিৰ পৰম্পৰা ত্যাগ কৰিলে ৷ এনে বিলাক কাৰণত তেওঁ মৰি ফি হ'ল তেওঁৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ স্বৰ্গৰ ৰজা হ'ল ৷ তেওঁ মৃত সকলক তাই নীতিৰে ঘৰলৈ ওভতাই অানি ঘৰৰ সহায়ক পিতৃ দেৱতা ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰি শ্ৰদ্ধা অৰ্পণ কৰিলে ৷ এই উপলব্ধিৰে ফা তু চিং ফ্ৰং হুমক স্মৰণ কৰিবলৈ সকলোকে গোটেই সমাজ পাতি পূজা-অৰ্চনা কৰাৰ সংকল্প কৰিলে ৷ তেনেতে অদৃশ্য বাণী হ'ল -- "মই তোমালোকক ৰাজ পৰিয়াল হিচাবে সৃষ্টি  কৰিলো ৷ কিন্তু মলুং পৰিয়াল হিচাবে নহয় ৷ ৰাজ পৰিয়াল হিচাবে তোমালোকৰ এতিয়া ওচৰ সমন্ধ গঢ়ি উঠিল ৷ সন্দেহ নাই যে সোনকালেই তেওঁলোকৰ পূৰ্ব্বৰ কথা সোঁৱৰি মিল হব পাৰিবা ৷ এতিয়া তোমালোকে তিনিটা কণীৰে দেৱসান প্ৰতিষ্ঠা কৰি জ্ঞানী ধাত্ৰী মাতৃলৈ পূজা আগবঢ়াই মন্ত্ৰপুত্ৰ নিবেদনেৰে আহ্বান কৰা ৷ তেতিয়া তেওঁলোক অৰ্থাৎ গুৰু সকলক তোমালোকৰ উপকাৰৰ বাবে সৃষ্টি কৰিলো ৷ "
             তেনে কৰাত জ্ঞান দায়িনী মাতৃ তুষ্ট হৈ পূৰ্ব্বৰ হেৰোৱা সকলক তেওঁ স্মৰণ কৰিলে আৰু সেই স্মৰণত আনন্দিত হৈ প-ফি ছু,  ফু চিৎ খ্ৰিং আৰু হুনখম ঙম্ উপস্হিতি হ'ল ৷ " ব্যাপক তাই যাৰ বৈশিষ্ট্য,ব্যাপকতাই যাৰ বৈশিষ্ট্য,ব্যাপকতাই যাৰ সাধনা আৰু যি ব্যাপকতাতেই ভৰ ঘুমতি মাৰি আত্মগোপন কৰি থাকি পুনৰ সৃষ্টিৰ অৱতাৰণা কৰে সেই মহান ফুৰা তাৰা ৰ নামত পেঞ্  কা প্ৰতিষ্ঠা কৰি কৃতাৰ্থ হোৱা"--- এই বুলি আই আই ছাং  ছিং  দেৱতা আৰু দেৱগুৰু সকলক উপদেশ দিলে ৷ মহান ফ্ৰালৈ পূজা অৰ্পণ কৰা হ'ল ৷পূজাৰ শেষত পূজাৰ স্হলিত দুজন দেৱতাৰ আৱিৰ্ভাৱ হ'ল ৷ তেওঁলোক হ'ল ফু কাও খাম,  পিক্ মি ম আৰু ঙাও খাম্ ৷ ঙাও খামক উত্তৰ দিশত থাকিবলৈ দিয়া হ'ল ৷ পূৰ্ব্বতে মকৰা জালেৰে ঢাকি ৰখা উত্তৰ ফালৰ পাহাৰীয়া কুঁৱলীয়ে আগুৰা ভূখণ্ড তেওঁ থাকিবলৈ ললে ৷ এইদৰে কুঁৱলি ফালি সেই পৰ্ব্বতীয়া ঠাইখনত পোহৰ পৰি পৰি লাহে লাহে পোহৰৰ ৰাজ্য ১০ সৃষ্টি হ'ল আৰু প্ৰাণীবোৰ পোহৰ উপভোগ কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ ঙাও খামে ধ্যান কৰি মেলেচ আখ্যাৰে জনাজাত হোৱা ককায়েক প ফি ছু আৰু প ফি ছু বাস কৰা সেই বহতীয়া দেশখনৰ সন্ধান পালে ৷ তাৰ পাছত প ফি ছু য়ে ন হাজাৰ পীড়াত তেওঁৰ সহচৰেৰে সৈতে ৰূং ৰাই এৰি আহিল ৷ তেওঁলোকে পাহাৰীয়া পথেৰে ভাই ৰজাৰ দেশৰ লগত যোগসূত্ৰ স্হাপন কৰিলে ৷
         ঙাও খামে তেতিয়া কি কৰিব লাগে সেই বিষয়ে পথৰ সন্ধান পালে ৷ তেওঁ লু ঘৰ সাজি শ্ৰেষ্ঠ জনৰ প্ৰতি পূজা অৰ্চনাৰ আয়োজন কৰিলে ৷ বাহঁ গাজৰ দৰে কুমলীয়া শিঙি কানে কানে সমান এটা সৰু বগা মহ পোৱালী আনি পূজা দিলে ৷
          প ফি ছুয়ে নিজৰ পাপৰ ফল ভোগ কৰাৰ কথা উপলব্ধি কৰিলে ৷ সেয়েহে ফা ছাং দাম প্ৰমূখ্যে যিসকল আগতে মৃত্যুৰ পাছত দাম লৈ ছাং দাম্ ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰি ফি হিচাবে জিৰণী লৈ আছিল সেই সকলোৰে প্ৰতি বিধি অনুসৰি মে দাম্ মে ফি পাতি সকলোকে পতিয়ন নিয়ালে ৷
           ফা ছি ইপ্ ছাং দিনৰ পুতেক ন খলপীয়া জখলাৰে ১১ নামি আহি সেই পুৰণি ৰাজ্যখনত ৰজা হ'লহি আৰু মৰমেৰে প্ৰজা পালন কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ ফা ছি ইপ্ ছাং দিনৰ নাতিয়েক চাৰিজন ৷ বৰজনা লুক আই ঙিক পৰীৰ ৰাজ্যৰ ৰজা হৈ শাসন কৰিবলৈ ধৰিলে ৷ বাকী তিনিজনক বৰ জাক জমককৈ ৰূ- খামত ৰজা পাতিলে ৷ ফা ছি ইপ্ ছাং দিনৰ সৰু পুত্ৰ দা খামক সন্মানিত প্ৰধান উপাধি দি ম্যুং লাই দেশৰ ৰজা পালিলে ৷
ফা ছি ইপ্ ছাং দিনৰ জীয়েক ছেং দাও গৈ দুৰদূৰণীত এখন উড়ন নগৰ পাতিলে ৷ এই উড়ন নগৰৰ উত্তৰ দিশৰ এখন বাম ঠাইত বৰষুণ বেছি নহৈছিল বাবে খৰাং ৰাজ্য নাম দিয়া হৈছিল ৷ তাত জীৱজন্তু অলেখ আছিল কিন্তু বৰষুণৰ অভাৱত জংঘলী ধান জাতীয় গছ বিলাকৰ অস্তিত্ব লোপ পাব ধৰিছিল আৰু বিল হ্ৰদ বিলাক শুকাই গৈছিল ৷ ফলত কৃত্ৰিম উপায়েৰে জলসিঞ্চন ১২ কৰি চিজিল লগাই ধান খেতি ১০ কৰিছিল ৷ এই ধানক শুং নাছিল ৷তাৰ এটা গহবৰত ৪ টা সোণৰ কণী পালে ৷এই কণীকেইটাৰ মূৰে মূৰে যুঁজাই চাবলৈ লওঁতে এটা মহাশূন্যলৈ উৰা মাৰি গৈ ছাং দাম ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰিলে ৷তাৰ পৰা লেংদেনৰ আৰ্বিভাৱ হ'ল ৷বাকী কেইটা গেলা কণী যুজাঁই পানীত পেলাই দিয়াত সেই কেইটা পানীৰ তল গ'ল ৷
        ছাং দামৰ ঙি ৰিং খামে লেং দনক ম্যুং ফি ৰাজ্যৰ ৰজা পাতি ছাং দাম ৰাজ্যৰ পৰা নমাই পথালে ৷ সেইবাবে লেংদনক ঙি ৰিংখাম লেংদন ছাই ৰে ফা ছাং দাম বোলে ৷
        ঙি ৰিং খামৰ এজনী সুন্দৰী যুৱতী ভনী আৰু এটা সৰু ভাই আছিল ৷ দুয়োকে ছেং দাও বুলিছিল ৷ ঙি ৰিং খামে ছেং দাওক দা খামৰ হাতত অৰ্পন কৰিল ৷ দা খামে তেওঁলোকক অযুত তৰাৰ সমন্ধে গৱেষণা ১৪ কৰিবলৈ দায়িত্ব অৰ্পন কৰিলে আৰু এই যুৱক - যুৱতী দুজনক লাক্ বা খুটি হিচাবে ধৰি লৈ আৰম্ভণি বছৰ ১৫ বা ১ ম লিখনিৰ সোপন ৰচনা কৰিছিল ৷
     পাছত ঙি ৰিং খামৰ সৰু ভাই কনজাক্ ফাক ছাংদামৰ ৰাজ্যলৈ প্ৰেৰণ কৰিলে ৷ তাত তেওঁ ৰজাৰ দৰে সন্মান লাভ কৰি ফ্ৰাৰ মানস পুত্ৰ ফু আই ছাং দামৰ দ্বাৰা ৰজা প্ৰতিস্হিত হ'ল ৷ লেংদন ম্যুং ফি দেশৰ ৰজা হ'লহি ৷ তেওঁক ঞা পুলক আৰু জা দিপ ১৬ প্ৰস্তুত কৰাৰ ভাব দি আঠ লাখ বজ্ৰৰ ১৭ দায়িত্ব দিয়া হ'ল ৷
        চাও দা খামে পুতেক ছিং তাও দাওক সোনৰ সিংহাসনত বহুৱাই ককাই ৰজা পাতিলে ৷ তেওঁ ম্যুং ফি ৰাজ্যৰ পৰা নামি আহি লেংদনক সিংহাসন এৰি দিলে ৷ ইতিমধ্যে নক্ষত্ৰ লাকনি শেষ হ'ল ৷ ইয়াৰ পাছত ছিং তাও দাওৰ পুত্ৰ-নাতি ছ্যু আই খুন্ লুং,  ঙি খুন্ লাই নামি আহি শ্যালিক্ চা পাই এখন সমান ঠাইত ৰাজত্ব কৰিলেহি ৷ কালক্ৰমত তেওঁলোকে সেই ৰাজ্যৰ পৰাও নামি আহি মুং ৰি মুং ৰাম পাই ভগা দেশখন বাতিলেহি অৰ্থাৎ ৰাজতন্ত্ৰ প্ৰতিস্থা কৰিলে আৰু তিনিখন ৰাজ্য লগ লগাই এখন ডাঙৰ ৰাজ্য প্ৰতিস্থা কৰি শাসন কৰিবলৈ ধৰিলে ৷
         🔯 বিশ্লেষনিক মন্তব্য - ১/ সাহিত্য-- লিৎ লাই পেঞ্ কা কাৰ প্ৰথম ভাগত থকা আই ছিং লাও লিৎ মুৎটো অতি উচ্চ খাপৰ গীতি কবিতা আৰু শাস্ত্ৰখন নিজেই এক অতি উচ্চমান বিশিষ্ট সু সাহিত্য ৷ এইখন ৫৬৫-৫৭০ খৃষ্টাব্দৰ ভিতৰত মুং ৰি মূং ৰামত লিখা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছোঁ ৷ ইয়াৰ বহু কালৰ আগতেই বৃহৎ আকাৰৰ আদি পেঞ কা কা এখন লিখা হৈছিল আৰু সেইখনৰ অতি ক্ষুদ্ৰ অংশ এটা হ'ল এই প্ৰবন্ধত উল্লেখিত ' লিৎ লাই পেঞ কা কা' খন ৷ ই তাই আহোম সংস্কৃতিৰ এটা উজ্জ্বল নিদৰ্শন ৷
🔯২/দৰ্শন আৰু বিজ্ঞান - বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ উৎপত্তি  সম্পৰ্কে দাৰ্শনিক তত্ত্ব সমূহে দিয়া ব্যাখ্যা মতে ভগবানে কোনো এক মূহুৰ্ত্তত প্ৰয়োজন বোধ কৰি বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি কৰিলে আৰু নিৰ্ধাৰিত নীতি নিয়ম মতে চলি থাকিবলৈ এৰি দি নিজেই আত্মগোপন কৰি থাকিল ৷ অন্য হাতেদি বৈজ্ঞানিক তত্ত্ব মতে যান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফল স্বৰূপে বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু তাত ভগবানৰ কৰিব লগা একো নাই ৷ কিন্তু লিৎ লাই পেঞ কা কাই এটা নতুন তত্ত্ব দাঙি ধৰি কৈছে যে সে ভগবানৰ কামনাৰ ফলস্বৰূপেহে বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি হৈছিল ৷ আজি বিজ্ঞানে কয় যে সূৰ্য্যৰ কাষেদি অন্য এটা নক্ষত্ৰ পাৰ হৈ যাওতে আন্ত:আকৰ্ষণৰ ফলত পৃথিৱীকে ধৰি অন্য গ্ৰহ সমূহৰ সৃষ্টি হৈছিল ৷ পেঞ কা কা মতে এটা গোলাকাৰ entity ৰ ভিতৰত হোৱা উদগীৰণৰ ফল স্বৰূপে বিশ্ব ব্ৰক্ষ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি হৈছে ৷ তাৰ পাছত পোহৰ - ফুট নোট নং (১) শক্তিৰ উৎপত্তি,  (২) মধ্যাকর্ষণ,  (৩) প্ৰতিধ্বনি,  (৪) শব্দ,  (৫) পানী, (৬) জলবায়ু,  ৬-ক) মাটি আদিৰ সৃষ্টি হৈছে ৷ প্ৰথমে পানী তাৰ পাছতহে জীৱৰ সৃষ্টি বুলি পেঞ কা কাৰ সূত্ৰই কয় ৷ সেয়েহে পেঞ কাকা এখন উচ্ছ খাপৰ দৰ্শন শাস্ত্ৰ তথা বিজ্ঞান পুথি ৷
   🔯৩/ বিৱৰ্ত্তন সুত্ৰ-চাৰ্লচ ডাৰউইনৰ মতে জীয়াই থকাৰ সংগ্ৰাম,  আকস্মিক কাৰণত ঘটা সতি -সন্ততিৰ ভিন্নতা,  জীয়াই থকাৰ বাবে যোগ্যোত্তম জনহে সৰ্ব্বোপযুক্ত,  বংশজাত কাৰণ এই চাৰিটাই বিৱৰ্ত্তনৰ মূল সূত্ৰ ৷ মৰ্গেইনৰ মতে প্ৰয়োজনেই বিৱৰ্ত্তনৰ মূল কাৰণ (emergent evolution) ৷ হেনৰী বাৰ্গচনৰ মতে জীৱন শক্তি (Elan vital) য়েই হ'ল বিৱৰ্ত্তনৰ আদি ৷ কিন্তু মোৰ বোধেৰে লিৎ লাই পেঞ কা কাৰ মতে কামনা আৰু ৰাজকতা ( conversion of chaos in to cosmos)  এই দুটাই হ'ল বিৱৰ্ত্তনৰ মূল উৎস ৷ এই শাস্ত্ৰ খন বিৱৰ্ত্তন বিজ্ঞানৰ এক সূত্ৰকাৰ ৷
     🔯৪/ দ্বৈতবাদ- লিৎ লাই পেঞ কা কাই ভগৱানক দুটা entity হিচাবে ব্যাখ্যা কৰিছে ৷ প্ৰথমটো হ'ল 'ফা তু চি ফ্ৰং হুম' যিজন নিৰাকাৰ,  নিগুৰ্ণ বা 'ৰাও' আৰু সৰ্বব্যাপী ৷ দ্বিতীয়টো হ'ল সৃষ্টি কৰ্ত্তা ভগৱান যিজনক কুঞ্ ইংকা ফ্ৰা নামেৰে অভিহীত কৰা হৈছে ৷ এইজনৰ এটা আকাৰ আছে ৷ সেয়েহে মোৰ মতে পেঞ্ কা কাই দ্বৈতবাদ(dualism) মত পোষণ কৰে ৷
    🔯৫/ সভ্যতা -সংস্কৃতিৰ বুৰঞ্জী - পেঞ্ কা কাৰ তৃতীয় ভাগটোত তাই সকলৰ সভ্যতাৰ বিকাশ আৰু আদি বুৰঞ্জী নিহিত আছে৷ ইয়াত তাই আহোম খ্ৰিং বা ধ্বজা ( ফুট নোট নং ৭) , মে-দাম-মে-ফি (৮ আৰু ৯) তাই সকলে পৃথিৱীৰ প্ৰথম সভ্যতাৰ পোহৰ বিস্তাৰ কৰাৰ কথা (১০) সোনৰ জখলাৰে নামি অহাৰ কথা (১১) উল্লেখিত ৷ তদুপৰি তাই সকলে যে সৰ্ব্ব প্ৰথমে ধান খেতি (১২) জলসিঞ্চন পদ্ধতি (১৩) জ্যোতি-বিদ্যা (১৪) পঞ্জিকা লিখাৰ পদ্ধতি (১৫)ঔষধ (১৬) বৰতোপ (১৭) আদি আবিষ্কাৰ কৰিছিল সেই কথা পেঞ্ কাকাই স্পষ্টকৈ ব্যক্ত কৰে ৷
         🔯৬/তাই আহোমৰ ধৰ্মীয় দৃষ্টি ভঙ্গী - জীৱন আৰু পৃথিৱীখনৰ বাস্তৱিক দৃষ্টিৰে বিশ্লেষণ কৰি পেঞ কা কাই এটা পৃথক ধৰ্ম্মৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিছে ৷ শাস্ত্ৰখন লিখাৰ সময়লৈকে যে তাই সকলৰ ওপৰত বৌদ্ধ বা অন্য ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰা নাছিল সেইটো বুজিব পাৰি ৷ এই শাস্ত্ৰখনত উল্লেখিত 'দম','ফি'(৮) 'ফা' আদি শব্দবোৰৰ অৰ্থ হিন্দুৰ 'দেৱতা' শব্দৰ অৰ্থৰ অনুৰূপ বুলি ধৰিব নালাগে কাৰণ তাই সকলৰ দৰ্শন আৰু ধৰ্ম্ম মতে এই শব্দ কেইটাৰ অৰ্থ সম্পূৰ্ণ পৃথক ৷
       🔯 ৭) ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ পুথি - পেঞ কাকাত ধৰ্ম্ম আৰু ৰাজনীতিৰ স্পষ্ট পৰিসৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ উপৰিও ৰজাই প্ৰজাক মৰমেৰে পালন কৰাৰ উপদেশ সমূহ লিখা আছে ৷ সেয়েহে ইয়াক এখন ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ পুথি বুলিও গণ্য কৰা যায় ৷
    সেয়েহে লিৎ লাই পেঞ কা কা তাই আহোমৰ friend, philosopher আৰু guide য়েই নহয়, এটা জীৱন্ত পৰম্পৰাও ৷

(মন্তব্য: জান চাই হং, ১৯৮৯- স্মৃতি গ্ৰন্থত পূৰ্ব্ব প্ৰকাশিত)
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

ঐতিহাসিক সোন্দৰপুখুৰীৰ পম খেদি — চাও দেৱজিৎ বৰগোঁহাই , শিৱসাগৰ



বহু বছৰৰ আগৰ এটা পুখুৰী । এতিয়া পুখুৰী টোৰ নাম খুউব কমকৈহে শুনিবলৈ পোৱা যায় । সম্ভৱ পুখুৰীটো ১৫৬৫~৬৬ খৃঃ মানৰ হ'ব । এই পুখুৰীটোত কিছুমান কিম্বন্দতি আছে বুলি শুনিবলৈ পোৱা যায় যিবোৰ এতিয়া আলোচনা কৰা বিষয় । আহোম স্বৰ্গদেউ বা ডা ডাঙৰীয়াই সকলে প্ৰজাৰ হিতাৰ্থে বাট পথ ,পুখুৰী আৰু দৌল দেৱালয় নিৰ্মাণ কৰোৱাইছিল । তাৰেই মাজৰ এটা পুখুৰী । নাম সোন্দৰ পুখুৰী । অধিকাংশ  বুৰঞ্জীতে এই পুখুৰী টোৰ বিষয়ে তথ্য পাবলৈ কঠিন ।
পুখুৰী টো তেতিয়াৰ ৰাজধানী গড়গাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিঃমিঃৰ দক্ষিণ পূবত থকা নগা আলি আৰু দিখৌ নৈৰ মাজত অৱস্থিত । পুখুৰী টোৰ মাতি কালি প্ৰায় ৪৮৫ ফুট ✗ ৪০৫ ফুট । আহোম ৰাজত্ব কালৰ আনবোৰ পুখুৰী দৰে এইটো পুখুৰী চৌপাশে যমুনা দেখিবলৈ পোৱা নাযায় যদিও আছিল সংৰক্ষণৰ অভাৱত তাৰ অৱস্থা শোচনীয় । পুখুৰী টোৰ নাম এজন আহোম ৰাজসভাৰ বিষয়াৰ নামত ৰখা হৈছিল । তেওঁৰ নাম সোন্দৰ বৰগোঁহাই । তেওঁ চাওফা চুখাম ওৰফে খোৰা ৰজা আৰু চাওফা চুচেন ওৰফে প্ৰতাপ সিংহৰ দিনত নাওবৈচা ফুকন আছিল । তেঁওৱে প্ৰথম জন নাওবৈচা ফুকন আছিল । সোন্দৰ বৰগোঁহাই সলাল ফৈদৰ আছিল । তেওঁক আজু বৰগোঁহাই , আপচু বৰগোঁহাই , ভীম বৰগোঁহাই বুলিও জনা যায় । সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীত তেওঁক আচপু গোহাঁই বুলি উল্লেখ কৰিছে । হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই লিখিছে "আপচু গোহাঁই দেখনিয়াত বৰ ৰূপহ আছিল । এতেকে বেহাৰত সোন্দৰ বুলিলে "।
তেতিয়া দৰঙীয়া ৰজা বিশ্ব সিংহ আহোমৰ কৰতলীয়া ৰজা আছিল । আৰু তেওঁ স্ব ইচ্ছাৰে আহোমৰ কৰতলীয়া হৈছিল । তাৰ পিছত পুতেক চিলাৰায়ে স্বাধীন হবৰ বাবে আহোমৰ সৈতে যুদ্ধ আৰম্ভ কৰিলে । আহোমে আহোম সৈন্য সকলক ছদ্মবেশী বামুণ সজাই যুদ্ধ লৈ পঠিয়ালে । " চিলাৰায় সৈন্যই ৰণত বামুণ মাৰিব যেন দেখি ৰণ নকৰি হুহুকি গ'ল ৷ আহোমৰ ৰণৰকৌশল বুজিব পাৰি চিলাৰায়ে এবছৰৰ পাছত আহোমক এশিকনি দিবৰ বাবে সসৈন্যই আগুৱাই আহি মেছাঘৰত ৰ'লহি । (আহোমৰ দিন পৃ ৮২) । আহোম সৈন্য পিছুৱাই আহিবলৈ বাধ্য হ'ল । তিনি মাহৰ পিছত দুয়ো পক্ষৰ মাজত সন্ধি চুক্তি হ'ল । চুক্তি অনুসৰি আহোমে কোঁচ ৰজাক ধন - সোণ , হাতী ইত্যাদি দিব লগা হ'ল আৰু সুগম ৰাজকোঁৱৰ আৰু বৰগোঁহাইৰ  ডাঙৰীয়াৰ ভতিজাক আপচু গোহাঁইকে আদি কৰি ডা ডাঙৰীয়াসকলৰ এটা এটা ল'ৰা দিয়াত চিলাৰায়ে ৰণথলীৰ পৰা ল'ৰাবিলাক লৈ দেশলৈ গ'ল । (অসম বুৰঞ্জী পৃ ৯৮ ) তেনেকৈয়ে সোন্দৰ গোঁহাই চিলাৰায়ৰ হাতত বন্দী হৈছিল ।
আহোম ৰাজ্য জয় কৰা পাছত চিলাৰায়ে গৌড় ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে । চিলাৰায় গৌড় ৰজাৰ হাতত বন্দী হয় । তেতিয়া তেওঁৰ চিন্তা কৰিলে "এইসময়ত যদি অসম লোকজন সহিতে আহি আমাৰ দেশ কামৰূপ মাৰেহি , পাছে কি কৰা যাব "(আহোমৰ দিন পৃ ৯৮)। সেয়ে তেওঁ পত্র যোগে নৰনাৰায়ণক উপদেশ দিলে যে স্বৰ্গদেউৰ মানুহ কেইজনক এৰি পঠাই দিয়ক যিহেতু আমিয়েই আগতে আমাৰ মাজৰ ওল আনিছিলো তাৰবাবে আমাৰ এজনী কন্যা দি পঠাওক । নৰনাৰায়ণে তেতিয়া বুদ্ধিৰে পাশা খেলত সোন্দৰ গোঁহাইৰ লগত হাৰি তেওঁলোকক মুক্তি কৰি দিলে । এনেধৰণে সোন্দৰ বৰগোঁহাই মুক্তি হ'ল । সোন্দৰ বৰগোহাঁই মুক্ত হৈ ৰাজধানী লৈ আহিল চাওফাই সুখী হৈ তেওঁক নাওবৈচা ফুকন পাতিলে আৰু তেতিয়াৰ পৰাই আহোম ৰাজতন্তত এই বিষয় বাবৰ প্ৰচলন হয় । আৰু সেই দেশৰ ৰীতি নীতি আৰু মূৰ্তি পূজা পাতলৰ কথা শুনি আমাৰ দেশতো প্ৰৱৰ্ত্তন কৰিছিল ।
সেইসময়ত কছাৰী আৰু জয়ন্তীয়া ৰজা মাজত বিভেদ আছিল । কছাৰী সকলক প্ৰতিশোধ লবলৈ মনস্থ কৰি আহোম স্বৰ্গদেউ প্ৰতাপ সিংহলৈ এজনী ৰাজকুমাৰী দি বন্ধুত্ব কৰিবলৈ বিচাৰিলে এটি চৰ্ত অনুসৰি । চৰ্ত টো আছিল "ৰাজকুমাৰীক কছাৰী ৰাজ্যৰ মাজেৰে নিব লাগিব ।" কছাৰী ৰজা অমান্তি হ'ল ।
গাঁও, ধৰ্ম পুৰ ,লাহোৰ,হাকিম সকলোকে পৰাস্ত কৰি ডেমেৰাত কোঠ মাৰিলে । জয়ন্তীয়া ৰাজকুমাৰীক অনাৰ বাবে সোভা তামুলী গৈছিল । আৰু আদেশ গ'ল কন্যাৰ লগত সোন্দৰ বৰগোহাঁই ঘুৰি নাহিবলৈ । কন্যাৰ লগতে অনেক ৰণুৱা ৰাজধানী লৈ ঘুৰি আহিল । আহিব নোপোৱা দূখত সোন্দৰ বৰগোঁহায়ে কলে ৰণত মৰিলেও মৰা ,গড়গাওঁলৈ গলেও মৰা । বাটৰ কাঁইট আতৰত ৰাখি সোন্দৰ বৰগোঁহাইৰ পত্নীক বিয়া কৰালে । সেই লাজতে সোন্দৰ বৰগোহাঁইৰ দুই পুতেক আখেক বৰগোঁহাই আৰু কেৰা বৰগোঁহাই বঙাললৈ পলাই গ'ল । স্বৰ্গদেউ ৰ আদেশ অনুসৰি বৰগোঁহাই দেৱে কছাৰীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ আৰম্ভ কৰিলে । আৰু কিছু দিনৰ পাছত কছাৰী ৰজাই সন্ধি কৰিবলৈ প্ৰস্তাৱ দিলে । কিন্তু পুতেক ভীমবল কুমাৰে ৰজাক কলে যে এই কামত তুমি সাত দিন সময় লোৱা । সেই সময়ত সোন্দৰ বৰগোঁহাই ঘৰৰ দুঃকীৰ্তি শুনি অসাৱধান হৈ কোঠতে আছিল । সেই কথা জানি কছাৰী সৈন্যই গোপনে আহি আমাৰ হিলৈৰ মুখত পানী ভৰালে । আৰু তাৰ পিছত সোন্দৰ বৰগোঁহায়ে হিলৈত জুই দিবলৈ গৈ গম পালে তাত পানী ভৰালে  ৷ তেওঁ কপিলী নৈ পাৰহৈ দৈয়াঙৰ কাষত থকা কাইটনি হাবিত লুকাই থাকিল । কছাৰী সৈন্যই বিচাৰি বিচাৰি তেওঁক পালে আৰু খুচি মাৰিলে । এনেদৰে তেওঁৰ মৃত্যু হল ১৫২৮ শকত ।
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

The Belongings carried by Chao Lung Suo Kaa Faa — Chao Nagen Hazarika


    Chao Lung Suo-Ka-Fa came to mung kla (Bai Sa Li according to same tai Buddhists) or summer, not to conquer this land but with a view to migrating form mung mit (Mung Mow Lung under the present day P.RC) and so  settle here per manently. According by he was accompanied by not less than nine thousand followers of both sexes and different age and various labours. This is necessary along with the migrants for their living in the new place or migration and so also the companions of Chao Lung Suo Ka Faa carried along with them th mimimum belongings necessary of their living in this new place.
Books of history such as the Ahom buranji edited by Rai Saheb Gopal Chandra Boruah,tells us that ai khum lung and ngi khum lai the ancestors from Mung fie to Mung Ri Mung Ram, bought with then the following animals - alligators, bears, tigers, sarpents,monkeys, seven crowa,nine hogs and ten lizards. What more were carried along with them were - Somdeo (Chao Fra Rung Seng Mung)  a magic sword (Henge Dang) ywo drums, four heavenly cooks,guns (Pasupat), laws and rules, royal umbrella, throne, gold mat, silver mat,big drum,ryal stick, instrument of punishment, pu fie -suo, the god of forest to rule over the forest by living on a Tung Rung Rai (thee),one big elephant etc. etc.
   Such was the case with Chow Lung Suo Ka Fa who carried all that he required for him and his companions in the new land. Now the question naturally arises as to what were those belongings. Form inferences and historico-empirical generalizations made from different traits and writinga ,we may say that the following among many others were brought to and introduced in Assam by Chao Lung Sou Ka Fa.
   (1) Water rich cultivation - Historical evidence reveal to us that there no sail kheti (water rice cultivation) in this north east part of present days geographical India prior to the advent of Chao Lung Suo Ka Fa. What there was only kheti (winter rice cultivation)  here made by splash and burn. It is Chao Lung Suo Ka Fa who brought with him sali paddy and introduced sali kheti culture in Assam. One of the varieties of sali paddy, carried by him is til now called ahom sali, the other varieties of paddy carried bya Chao Lung Su Ka Fa, as know, were khati neuli,borax and borbora paddy (to prepare luk lau = rice beer,khow mung = adhesive rice which is so popular in Yunnan and other areas of tai inhabitation) .Hol pona paddy, Sarag Fata paddy (Fa-La is an ahom term, Fa = Heaven,  La= to be born, to happen and 'Fa-La' if Assamecised becomes 'Saragar para ana' on to have been brought from heaven and here the Assamese word 'Sarag' is led to co-exist with the ahom term 'Fa-La' to imply the same meaning)  etc.
For talking up water rice cultivation, Chao Lung Suo Ka Fa brother with him a much improved varity of buffalo,  called in Assam the 'Asamia Moh''( Assamese buffalo) and aslo the buffalo.It is to be seen that the variety of buffalo found in lower Assam in of lower programs and ploughing is made with two Buffalo,  and the Tai people have the civilisation of ploughing with one buffalo only.  Moreover the culture of construction of embankments (Mo-Thap-U-Ri) for flood protection and of cutting carals for Saki Kheti were --
 (2) Ramie - Popularly known as 'Chinese Grass' Ramie has its origin in China. It was  carried to Assam bya Chao Lung Suo Ka Fa. It being the strongest and the most long lasting Fabre was used in Assam prion to the advant of the British in preparing Fa Bin Bai Ram (Tongali on Lavas) , ropes for cattle and elephant, fish nets, nets to catch tigers, in making bridges over small rivers, in preparing montars (coment)  popularly known as hon sufa for brick construction etc. Above all Chao Lung Suo Kaa Fa used ramine fibres in constructing rope bridges for crossing the hilly rivers as traditional folk- lores tell us.  Ramine in Assamese is called Riha pat.
 (3) Jute - (Corchenus Capsularis/Corcherus Olitorius) - Jute is found growing wild in Yunnan faling under the then Mung Mow Lung. It is said that Chao Lung Suo La Fa bought this botane form there with him and from Assam it went to Bengal. The land producing the highest quality of jute. Ramie is comparatively superior or ramie. Moreover the specious of Mitha Mora (edible non - better jute plant).Tenga Mora (ahom meat and) were brought to Assam by Chao Lung Suo Ka Fa as vegetables,
   (4) Som on Chom tree and Mugabe Silk- The Assamese word 'Chom' or 'Som' is derived form the ahom word 'Chom' meaning 'to get attached to (something); In other cases of sericulturing, the food leaves are plucked and supplied to the silk worms an vessels but in case of Mugabe the silk worm is had attached to the tree containing the fead leaves and therefore the tree is called in ahom language 'Tun Chum ' (Tun = Tree) . Chum tree (Antheraea Assam) and 'Muga ' cultivation were brought bya Chao Lung Suo Ka Fa to Assam from his 'old country ' and therefore it was called ' Mung Kow ' (Mung = country,  Low = old)  and the Assamese word 'Muga' is a derivating of 'Mung Kow'.Putnam Kant's Boragohain While travelling in Yunnan of P.R.C found in tun hung village a tree called 'Chum Fet' which is but chum tree of Assam, and it was till few years back used for production of silk. This produces an evidence for the coming of the chum tree and the coming of the chum tree and the Muga culture to assam form Mung Mow Lung. Besides the silk culture and the erendi silk culture were brought to assam by Chao Lung Suo Ka Fa. It was after seven hundred years that in 1905 A.D. Mr. Lafroy scientifically cultured erendi and mulberry silk and India after coliecting from Assam and introduced in kashmir, Mysore, Kanchipur and other place of India. ''The ahom introduced into Assam silk like = Muga and pat ...."
 (5) Orange - (Mak Dow in Ahom)  The original abode of orange is China, Shan states, kohima, China etc. India is known to have imported orange form the first time in 1852 A.D .Only from Malta for ultivatime in northern India but before that is 1828 A.D, Oranges were expected from Assam to Europe. It is futhuer known that some of orange is sylhet And at the foothills khasi - Jayantia hills in 1830 - 35 A.D .in an area covering about 100 square miles and as per C. Brownal's report (1869 A.D ) orange is abundance were produced there and in 1902 - 03, a quantity of 74,000 manunds of orangea (worth of Rs 28,000/=) was exported out of undivided assam.
     The above shows that orange was cultivated in Assam muck period to 1826 A.D .when it was aunexed to British India. In Assam orange is known as  Sumthira Tenga, Kamala, Narangi (Bihari Hindi) Santra ( Urdu/ Hindi) etc. ''Sumthira ' appearing to be an Assamese word is actually a derivatives of ahimsa words Sum+Thiu+Ra (Sum=sour on soy fruit, Thiu = good testing,  good looking,  Ra = Much, meaning - very good looking good testing sour fruit)  and the people of upper Assam generally use the word "Sumthira Tenga " for orange more than there of lower Assam. In ahom orange is also called Mak Dow as found in ahom Laxicons (DHAS) which was compilshd in 1795 A.D .In view of the above and also in view of the original abode of orange bring China. It may be empirically generalised that Chao Lung Suo Ka Fa brought this species of botane Wit him from Mung Mow Lung.
 (6) Ahom Bagari (Ahom Plum) - The name itself implies that this type of plum (presently) was of ahom belonging. It was bought to Assam by  Chao Lung Suo Ka Fa. Tho plum is very delicious and ahoms have a respect of this tree, may be due to the fact that Lao Tse,  A Tai fore father and Scholar was born under and ahom Bagari tree. The fire wood made of this tree is very suitable for preparing duck roast and the refore till today. Packing duck (Beijing Duck) is roasted in this fire wood and sold in the main gate of the forbidden city of Beijing. Beside they ahom plum,  the Nora plum (Nora Bagari)  was bought along win Chao Lung Suo Ka Fa from the Shaw states.
 (7) Other Botane - Chao Lung Suo Ka Fa brought with him also the following - (a) Takou (A kind of plum tree called 'Tongkou ' or Tun - Nyto Tong ' in ahom)  tree to use the matured leaves for roofing. (b) Tea plants ('Tun -Cha' in ahom)  to use as medicine and preparing intoxicating beverage. (c) Nefafu ('Neu Fak Fu 'in ahom)  to use as medicinal vegetables to take Wit park and bef in orther to keep boold pressure right. (d) Sinkara flower plant (Blok - Sing -Far in ahom language, meaning the sacred flowers of Haven which is compulsory used in all the religious fictiona of the ahoms). (e) Raidang (Rai = Shine,  dang = big stik)  cane, (f) Thorny bamboo to plant on the ramparts and fort's.  (g) HUN DA banana called HUNDA KAL or Baratmani banana in Assamese.  (h) MONICHAL tree (Soap nut tree)  called TUN MAK SAK in ahimsa. (I) The culture of eating of matural betelnut  after soaking for month together,  Jaba (JA+FA=Ahom tree) , Kopou phul (ahom orchid).
 (8) RIHA MEKHELA - "The Riha Mekhela ensemble, specialiy the Ribs was introduced with other Tai races of Thailand and Indo - China " This waste carried by the women companions if Chao Lung Suo Ka Fa along with other stihed garments of Chap-kon  pot -lung, khip-Tin, etc. And untitched garments like,the Stiched garment cultural us Chaos Lung Suo Ka Fa's contributions.
 (9) FIRE ARMS - "Its is belived that it is the same people who in ancient time first discovered gun powder and guns which passed from assam to pegu,  and from pego to china. This is the reason why this discovery is generally ascribed to the Chinese.
  (10) OCTAGONAL PLAN IN ARCHITECTURE .....it's octagonal plan is definitely an ahom innovation, not to be found in any of the earlier structure, indigenous on exolice ...." The octagonal plan of architecture is a contribution of Chao Lung Suo LA Fa along with dragon culture in architecture.
 (11) DANCE AND MUSIC - Warrior are always culture of dance and music and so were also like ahom. Car rying of KONG (drum) from fie to mung ri  mung ram by the tais is a history. What were brought with Chao Lung Suo Ka Fa were - the bihu DHOL, bihu dance, bihu songs, TOKARI (Tuk Kai) , BHOR TAL, PEPA made of Buffalo horn TOKA (Tong -ka) , TEMEKA (Teu-Me-Ka) , Dhun Tuk (DUn -Tak)  and what rot which were later on adopted by other communities of Assam. lai lung kham other dances within ahom fold.  Meji (Me+ji) culture is choa lung suo ka fa's contribution.
  CONCLUSION  :  what else were carried by Chao Lung Suo Ka Fa along with him on his way to MUNGLLA can not be hastily Summarized without doing a thought research. In shot the present a though reachers. In short the present day "Assamese culture " is but the contribution this great explore who carried these culture traits alone with while being to Mung Dun Sun Kham. However we may refer to the following which were carried along with Chao Lung Suo Ka Fa ----(1) Writing on Sanchi Pat (cahn+chi=ahimsa term) and preparation of it (2)prose writing (3)writing history (4)Bamboo culture (5)Japi (head cover made of bamboo sticks and Tokou leaves and other materials)  (6) Road network culture (7)Nag pota, placing while digging tanks (8)Ramparts (9)Veterinary medicine booka (Lit Sang Sang Sa Ri on Hastividyarnava Ghora Nidan on Lit Sang Sang Sa Ri Ma) , (10) Planned homestead,  planned village paik system of administration (11) Production of mortar (cement)  by mixing molasses, matimah (Phaseolustraditions) line Bonali fish, duck egg, mustard oil,  resin,milk, Bora rice powder, limestone and Rami fiber etc.  (12) Upswept cave in architecture,  (13) Moidam (Moy + Dam = Ahom term) ,(14) Some science,  (15) Coinage and owing culture, (16) Ban Bati, Ban Kanhi, Mai Hanger ,(17) Brick culture (18) Bronze culture, (19) Jade and Jang Fai culture, (20) Dragon,  (21) Collection of gold particles from river sands etc. And above all SECULARISM and a DEMOCRATO MONARCHY.
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

Tai Ahom Culture And The Modern World Some Thought By— Dr. Stephen Morey, Professor, Lastrob University, Australia


                   
All around the world communities are trying to preserve and revitalize their unique languages, traditions, songs and stories. In an ago of globalization, where we  can all talk to each on facebook and where we can all listen to the same songs, watch the same movies and eat the same foods.there seems to be a loss of diversity and the richness of the human experience.
Actually there is a nothing new about this - the Tai ahom language, spoken as a mother tongue since the time that Chao Lung Siukapha arrived in assam (1228 AD), ceased to be spoken as amother tongue more than 200 years back, long before hindi films and Facebook. But although the language stopped being used every day,and was not thought by mother's to their children, yet the Tai ahom language does remain today.
The two most important locations of the tai ahom language today are (1)the traditional rituals, such as Me Dam Me Phi, and (2)the many Tai Ahom manuscripts which are preserved by the Deodhai in their homes across the Tai ahom area - but particularly in sibsagar district.
These tai ahom manuscripts cover a large range of different subjects:  The histories (Buranji) are reasonable well know, detailing the story of the Ahom Kingdom from Chau Lung Siukapha up to the 19th century. But there are many other types of manuscripts; some, like the poun ko miung, deal with the creation of the world and the foundation of the tai States form which the tai ahom came. These may be literal histories, or foundation myths, or something in between, but they tell a great deal about the basis of the tai ahom culture are political structures.
Perhaps most of the manuscripts, however, deal with ritual: predictions, spirit calling, prayers and information relating to the traditional calendar (Lakni) .These prayers are in some cases still performed as part of the Me Dam Me Phi Ceremony.
AS far as l have been able to understand, the current practice of celebrating Me Dam Me Phi on 31st January as a public ceremony dates back perhaps 40 to 50 years. Me Da Me Phi pays tribute to the various spirits of ancestors and others whose benevolence is required for the good management of society. I have witnessed prayers, described as Me Dam Me Phi, beng performed in traditional tai ahom houses and including similar prayers to those which will be performed across upper assam on 31 January.
The kitchen of a traditional tai ahom house is a most important location for the family. and a place where the ancestors are honoured. I have observed that in the traditional mud houses. Shoes are to be removed three, even when in the rest of the house they can continue to be worn.This is the location where some of those traditional houses prayers are to be said.
Much more study and research is needed on the contents of the tai ahom manuscripts and on the way in which the tai ahom rituals are performed, as well as the language and meaning of the prayers. Most of the tai ahom manuscripts remain untranslated and their meaning is not fully clear. The revival of the ahom cultural needs to be fully grounded in a clear understanding of all the richness that has been preserved in the ahom manuscripts. Over the last 10 years or so, I have been involved in a project to photograph the manuscripts.  Documenting conserving and archiving the tai ahom manuscripts of assam (http://rap.bl.UK/database/overview_project.a4d? projilD=EAP373), as well as work on the tai ahom dictionary (http://sealang.net/ahimsa). This work needs to go on, because their is much more still to be understood about the traditional tai ahom language, culture and ritual.
As i mentioned at the top of this article, we all face the challenges of globalization and modernization. All culture is undergoing change,and one way of meeting that change is the adapt our traditions to the modern world. So it that Me Dam Me Phi has developed into a public event. I have attended many such celebrations where the traditional rituals are performed, the prayers are intoned, some sacrifice and offering is made. In addition, there may be some show - singing of modern songs in Assamese or in tai ahom are maintaining their cultural uniqueness and adapting to the modern world.
I send my very good wishes to the Me Dam Me Phi committee in Teok. The annual Me Dam Me Phi festivals are an important part of the tai ahom identity. Your tai ahom culture is important. Study it, preserve it, practice it and promote it.
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, , Donation, Cheraidoi



Introduction
                 India beng a land of the people of different caste,community and religion has different regional languages. Assam, the abode of different ethnic groups has different languages and dialects. The Tai ahoms are the descendants of the ethnic tai people that accompanied the Tai Prince Suo Kaa Faa in to the Brahmaputra valley in 1228 and ruled the area of six centuries in the early 13th century, Muong Mao was a small kingdom of tai people, related to the Shan, in present day Yonnan province, China. in 1228, Suo Kaa Gas, a prince of Muong Mao began his journey with about 9000 followers, mostly men. He crossed the patkai hills and reached the Brahmaputra valley in 1228. He moved from place to place, searching for a seat.  He decided not to attack Morans and Borahis but befriend them instead.
Suo Kaa Faa and his followers established the ahom kingdom (1228-1826) and the ahom dynasty ruled and expanded the kingdom until the British gained control of the region through the treaty of yandaboo upon winning the first Anglo-Burmese war in 1826.
The culture of the modern ahom people is a syncretic blend of the original tai culture, the indigenous Tibeto-Burmans and hunduism. Many of the tai followers of Suo Ka Faa were unaccompanied males who subsequently married into the local communities. some ethnic groups, including the Tabeto-Burman speaking borahi people,  were completely subsumed into the ahom community. Members of other communities,  based on their allegiance to the ahom kingdom or the usefulness of their talents were accepted as ahimsa.Gradually, the indo-aryan Assamese language replaced the tai-ahom language as the ahoms converted tho hunduism and other aspects of Indian culture.
The tai ahom dynasty had reigned in Assam over six hundred years. Though they had their own languages,  the tai ahom language which was prevalent during the reign of the ahom kings was gradually replaced by Assamese languages. The language in classified in a north western sub-grouping of South western tai owing to close affinities with shan, khamti and,more distantly,Thai.The language today is used chiefly for liturgical purpose. It retains cultural significance and is used for religious chants and to read literature. Their are different socio-cultural and political factors behind the language shift. The hinduization of the ahoms was one of the major reason behind their inclination towards the Assamese language. Though the Assamese language become an official as well as spoken language for the tai ahoms, the influence of the tai ahom language is also perceptible in the case of Assamese language. Many words of the tai ahom languages have enriched the vocabulary of the Assamese language.
Objective & Methodology:
This paper aims at analyzing those factors leading to the language shift from the tai ahom to the Assamese language and the process of socio-cutural assimilation of the tai ahimsa.The methodology applied in the paper is analytical method.
[05/03 20:03] Kalyan Jyoti: Analysis:
The name of this land was not Assam before the arrival of the tai speaking people. according to Dr. Banikanta Kakoti, the name 'Assam' is associated with the 'Shaan' who came to in 1228 AD. The local people called them as 'Assam, Ahom'. In ahom language 'Sam' means defeated. when 'Aa' prefix is combined win it 'Assam'. After the tai ahoms had come to this land,  they included the bold, courageous men in their group with a view to from one powerful nation bya giving them indication with 'Aao-hom'.
In 1228 AD, Suo Kaa Faa, the predecessor of the tai ahoms landed in saumar after crossing the patkai hills. At that time, the upper part of Assam was known as Saumar and the lower part was known as kamrup. Suo Kaa Faa established his kingdom in charaideo.when swaragadeo Chao Lung Suo Kaa Faa established the ahom kingdom, one question arose regarding the use of language - weather the ahom people will continue the tai ahom language or accept the language of the defeated people. when the tai ahoms came to the new land, there were few men with them. The ahoms started matrimonial alliances with the local people. By accepting the local language. they intermingled with the local people. one of the traditions of the tai ahoms was history writing. so the use of the tai ahom language was confined only to history writing and religious writing.

The ahimsa had reigned for long six hundred years, so they influenced the Assamese language and culture. The ahimsa had cultural exchange with the local people. so the various words of ahom language had an entry into the Assamese language. The tai ahoms had immense contribution to Assamese language in to the field of history writing. The historical writings were started in 13th century and helped in the dissemination and development of Assamese prose style in the 15th century. The tai ahom language has enriched the Assamese language. examples of the assimilation of tai ahom words with Assamese words:

Ahom words              Assamese words
Kai/Chai                        Kakai
Kareng                          Kareng
Buranji                           Buranji
Lao                                Lao(wine)
Phuk                               Phuk(Chant)
Raap                               Raap(Interest)
Khin                                Khin(thin)
Chaklang      Chaklang(marriage system)
Chagmai(cook)   Changmai(a title)
Chao-dang                     Chaodang
Chalk                              Choka(Sharp)
Make            Jak-Jamak(Pompous)
Kai-Ki-Ni          Kakini(Betel Nut)
Ma'am                           Maam(rice)
Lik-Chau                Lik-Chou(servent)
Khi-la-n-ji                 Khilanjia(local)
   Many tai ahom words are assimilated into Assamese language. Though the language, there is a socio-cutural assimilation with the local people and helped in the formation of the greater Assamese society.
Tai ahom influence is also seen in the name of places. For example,
Tingkhong_____ Ting means high, khang means place
Tipam______To means place ,Pam means low (a low place)
Trok_______Place of butter (Ti means place and lok means butter)
Khamti_______ place of gold (kham means gold. Ti means place)
Namti______Place of water (Nam means water and Ti means place)
In tai ahom language, in other to refer to water or river the word 'Nam' is used. For example:
Nam-dang ---------muddy water (Name means water or river, daeng means red)
Namrup--------- The sixth river (Nam means water or river and Ruk means six)
In tai ahom language, the accent is very important. one word man have different meaning depending on the accent of the word. on the basis of accent, same works may have eight to nine meaning. This unique characteristics off the ahom language has influenced the Assamese language. as the Ahom reigned in the upper part of Assam for six hundred years, And assimilated with the Assamese society,so their is a difference in the tonal quality of the language of the lower Assam.
The most significant contributions of the ahoms are the tradition of history writing and the system of administration. The ahoms
[05/03 20:03] Kalyan Jyoti: Though the ahoms were the conqueror, they did not impose their language on the local people. The ahoms become bilinguals with the constant influence of the local languages especially the Assamese languages. one of the important reasons is that few ahom people came with the ahom King, so it was not possible for them to establish a big empire without the help of the local people. it was the administrative diplomacy of the ahom administrators that they employed the local people in different regal affairs.  in this way they work the hearts and support of the local people by showing respect to the local language win its practice in royal interactions. from 17th century onwards, the Assamese language began to have a firm grip where this ahoms started writing their history in Assamese as well as in ahom language. The gradual shifitng of the language reflects the socio-cultural assimilation of the ahoms Wit the local people. The ahoms had matrimonial relation with the local people. The children knew the mother's language and gradually the influence of the ahom language decline in the next generation. another reason for the decline of ahom language is the complexity of the language. This language is tonal and monosyllabic in nature. The phonetic system of language is difficult. The ahom become more interested in a comparatively simple and timeless Assamese language.
within the rise of vaisnative movement initiated bya srimanta sankaradeva in 16th century AD,Assamese came onto the forefront. one of the principal factor of the ahom's inclination towards the Assamese language is the Hinduization process if the ahoms. In the beginning of the 17th century during the region of king Rudra Singha,the process if hunduization started. The Assamese language also got an equal status line that of the Tao ahom language in the royal court. Gradually the Assamese language got more importance and the Tao ahom language faded away. it is because of the hinduization process that the ahom kings accept Hindu names like Rudra Singha, Rajeshwar Singha etc. besides their Tai Ahom names.
Conclusion:
The tai ahom came in contact win different communities like Kachari,Chutiya,Moran,Miriam,Lalung etc. with their diverse cultural and language since this time of their arrival. it is the far-sightedness of the first ahom king Chao Lung Suo Kaa Faa that he assimilated the aborigines to build his kingdom. The socio cultural assimilation is perceptible in the tai ahoms willingness to acknowledged the local culture and language. Tho assimilation leads to the development of the Assamese language.The language shift form the tai ahom to Assamese is the part of the socio-cultural assimilation of the ahoms with the other communities. To build a vast kingdom.it was essential for the king of unite all, irrespective of their socio-cutural differences, language can play a better role in bridging the gap among the different communities. By accepting the Assamese language as the mode of communication,the tai ahoms were successful in establishing a greater Assamese society. Assamese language also attains hybridity by including a large number of ahom words for places ,rivers, hills, And lakes.

Worked Cited:
Boruah, Sri Bimalakanta. Tai Bhasha.Jorhat:Assam Sahitya Sabha, 1974.
Buragohain, Sri Hem, ed. Che-Rai-Doi. Sibsagar:Hemkosh Press,1984.
Gogoi, Chow Lokeswar. Tai Jana Sanskriti, Part I. Gauahati:Chukapha Research Center, 1994.
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

বৰ্তমানৰ প্ৰেক্ষাপটত তাই আহোমৰ স্বকীয়তা ৰক্ষাত সমস্যা আৰুু সমাধান — নাং ধৰিত্ৰী গগৈ ফুকন, জজলী লেচাই হাবি



বিভিন্ন পাকচক্ৰত পৰি আহোমসকলে  এসময়ত পৰধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে । নিজৰ ধৰ্মনীতিও সম্পূৰ্ণৰূপে  বিসৰ্জন নিদিয়াকৈ দুয়োটা নীতিৰে চলি আহি আমি আজিৰ অৱস্থাত উপনীত হলোহি ।  বহুতেই ধৰ্মান্তৰিত হোৱা বুলি কব বিচাৰে   যদিও ইয়াৰ মাজতে  আহোমৰ মলুঙ ফৈদ তিনিটাই  বিভিন্ন প্ৰতিকুলতাৰ মাজতো নিজৰ নীতি-নিয়ম বিসৰ্জন নিদিয়াকৈ আহোমৰ স্বকীয় পৰম্পৰা আজিও জীয়াই ৰাখিছে  । অৱশ্যে শেহতীয়াকৈ  তেওঁলোকৰ মাজৰে বহুতে  হিন্দু-বৈষ্ণৱ-কৃষ্ণগুৰু-বৌদ্ধ  আদি ধৰ্মতো  দীক্ষিত হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছে ।

          এই  বিভিন্ন ধৰ্মৰ অনুগামী হৈয়ো আহোমসকলে নিজৰ পূৰ্বধৰ্মটো এৰিব পৰা নাই । জন্মান্তৰবাদত বিশ্বাসী সকলো ধৰ্মতকৈ আহোমৰ দৰ্শন  বেলেগ । এই দৰ্শন অনুসৰি কোনো কাল্পনিক দেৱ-দেৱী নাই , স্বৰ্গ-নৰক-বৈকুন্ঠ বুলি একো স্থান নাই ,  সকলো বাস্তৱৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত । এজন মানুহ মৃত্যুৰ পাছত ক'তো পুনৰ জনম নলয় ,স্বৰ্গ-নৰক-বৈকুন্ঠলৈয়ো নাযায়  । মানুহজনৰ শৰীৰটোহে  মৃতৰূপ পায় ,আত্মাটো  “ডাম” হৈ অদৃশ্যৰূপত ঘৰখনৰ ৰান্ধনীঘৰত স্থিতি লৈ থাকে । সেয়েহে বছৰৰ বিহু তিনিটাত , কিবা উৎসৱ-পাৰ্বন আৰু আপদ-বিপদৰ সময়ত তেওঁলোকৰ সোঁৱৰণ কৰা হয় । যদিও এই সোঁৱৰণ কাৰ্য্যক বহুতে অন্ধবিশ্বাস বুলি  কটু  সমালোচনা কৰে  , ইয়াৰ আচল উদ্দেশ্য সেয়া নহয় । কাৰণ , সমাজৰ-দেশৰ-ৰাজ্যৰ বাবে অৱদান আগবঢ়োৱাজনক গোটেই দেশে সোঁৱৰণ কৰে , কিন্তু আমাৰ পূৰ্বপুৰুষে তেনে অৱদান আগবঢ়াব নোৱাৰিলেও  আমাৰ জন্মৰ উৎস তেওঁলোক । তেওঁলোকক আমি সোঁৱৰণ নকৰিলে আনে কৰি নিদিয়ে ।

         শঙ্কৰী-ভাগৱতীয়া  হৈ থকাসকলেও মৃতকৰ নামত  বছেৰেকীয়া চাউলখোৱা-কীৰ্তন পাঠ আদি নপতা নহয় । ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোক যে সম্পূৰ্ণৰূপে  আহোম এৰিব পৰা নাই এয়া বুজিব পৰা যায় । এনেস্থলত  আহোম হৈ থকা বুলি বুজাবলৈ একো নতুন নিয়ম আদৰি লৈ দেখুৱাব নালাগে ; তাৰসলনি  ঘৰখনত প্ৰচলন হৈ থকা অনা-আহোম নিয়মবোৰ লাহে লাহে বিসৰ্জন দি যাবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত  । তাৰোপৰি দূৰ্গা-কালী-লক্ষ্মী পূজা ,দেৱালী , শিৱৰাত্ৰি , হোলি ,জন্মাষ্টমী ,ৰাস  আদিৰদৰে  উৎসৱবোৰ বৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে । এনেবোৰ উৎসৱ-অনুষ্ঠান বছৰত এবাৰকৈহে আহে । গতিকে  বৰ্জন কৰিবলৈ বিশেষ অসুবিধা নহব যেন আমাৰ অনুভৱ হয় । কিন্তু    দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ্য্য  সেন্দুৰ  ব্যৱহাৰ কৰাৰ মোহ এৰিব নোৱাৰিলে  বাকী ভাষা- ধৰ্ম-পৰম্পৰা যিমানেই প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ নহওক  , বিশেষ পৰিবৰ্তন দৃষ্টিগোচৰ  নহ'ব ।

         সেন্দুৰ লোৱা-নোলোৱাতো  মহিলা-সম্পৰ্কীয় স্পৰ্শকাতৰ বিষয় । সেয়ে মহিলাসকল এই ক্ষেত্ৰত  আগবাঢ়ি আহিব লাগিব । পুৰুষে সেন্দুৰ লোৱাগৰাকীক  নলবলৈ জোৰ কৰাতো অনুচিত ; একেদৰে নোলোৱাগৰাকীক  লবলৈয়ো বাধ্য কৰিব নালাগে । এৰা-ধৰা ,বুজা-বুজিৰে  সমস্যাটো সমাধান কৰিব লাগে ।

       যিসকল  আহোম ব্যক্তিয়ে  আহোম বুলি সকলো দিশতে ভাষা-সংস্কৃতি-পৰম্পৰাৰ পুনৰুত্থান হোৱাতো বিচাৰে তেওঁলোকে  সেন্দুৰ বৰ্জনৰ বিৰোধিতা কৰাতো গ্ৰহণযোগ্য  নহয় বুলি অনুভৱ হয় ।

    এটা কথা দেখি আমি সুখী অনুভৱ কৰিছোঁ   যে এই সংযোগ মাধ্যমবোৰ হোৱাৰপৰা নতুনকৈ  বহুতে আহোমৰ সংস্কৃতি-পৰম্পৰাৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছে । বহুতে আকৰ্ষিতও হৈছে আৰু পুনৰ পুৰণি পৰম্পৰালৈ ঘূৰি অহাৰ প্ৰয়াস কৰিছে । এয়া অতি ভাল লক্ষণ । কিন্তু সেইবুলি যিসকলে এতিয়াও কথাবোৰ বুজি পোৱা নাই সেইসকলক কটু ভাষাৰে ক'লে তেওঁলোকে আকৰ্ষিত হোৱাৰ সলনি বিৰূপ ভাৱহে লব । তাৰোপৰি নতুন প্ৰজন্মই নিজৰ পৰম্পৰাক আকোঁৱালি লবলৈ আহিছে যদিও ঘৰখনৰ জেষ্ঠসকলক সলনি কৰিব নোৱাৰিবও পাৰে । ঘৰখনৰ শান্তি অটুত ৰখাৰ স্বাৰ্থত অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ'লেও তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যত সহযোগ কৰিবলগা হয় । তেনে এটা দোমোজাত অৱস্থান কৰি থকা ব্যক্তিসকলক আমি সমালোচনা কৰিলে তেওঁলোক মানসিকভাৱে ভাগি পৰিবও পাৰে আৰু শেষত পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থক আগস্থান দি এইখন ক্ষেত্ৰৰপৰা আঁতৰি যাবলৈয়ো কুন্ঠাবোধ নকৰিব ।
        আমাৰ মানুহবোৰৰ মনে-প্ৰাণে-দেহে-ৰন্ধ্ৰে  হিন্দু-শঙ্কৰদেৱৰ ধ্যানধাৰণাই খোপনি পুতি আছে । তেওঁলোকৰ আগত আমি যদি হিন্দু-শঙ্কৰদেৱৰ নিন্দা কৰোঁ তেওঁলোকে বাৰু সহজে পতিয়ন যাবনে ? দৰাচলতে যিকোনো ক্ষেত্ৰতে আনৰ ধৰ্মসংস্কৃতিক নিন্দা কৰাটো দোষণীয় ।  তাই আহোমৰো কিছুমান উন্নত আৰু বাস্তৱসন্মত পৰম্পৰা আছে , যিবোৰৰ বিষয়ে আমি অধ্যয়ণ কৰি মানুহক বুজাব পাৰিব লাগিব ৷   শঙ্কৰদেৱৰ আহোমৰ প্ৰতি পোষণ কৰা নেতিবাচক দিশ সমূহ ভালদৰে সমাজৰ আগত ফঁহিয়াই দেখুৱাব পাৰিব লাগিব ৷ তেতিয়া ব্যক্তিজনৰ  লাহে লাহে শঙ্কৰদেৱৰ প্ৰতি আনুগত্য কমি আহিব আৰু তেওঁ নিজেও আন দহজনক আহোমৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰিবলৈ চেষ্টা আৰম্ভ কৰিব ।
      সীমিত সংখ্যক মহিলা বা গাভৰুৰ বাহিৰে এই সংগ্ৰামখনৰপৰা মহিলা সমাজ আঁতৰি আছে । যদি মহিলাসকলক কিবা প্ৰকাৰে জড়িত কৰিব পৰা যায় তেন্তে আৰু বেছি সফলতা আশা কৰিব পৰা যাব । আমি সেইবিষয়ে উপায় চিন্তা কৰিব লাগিব ।
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

মাদুৰি চহৰৰ ইতিহাস আৰু জয়মতীৰ আত্মত্যাগৰ কিছুু কথা — চাও ঋতুৰাজ ( চৗ চেং ফা ) ফুকন, নগাঁও


মাদুৰি হৈছে শিৱসাগৰ জিলাৰ নাজিৰা মহকুমাৰ অন্তৰ্গত জোকতলি মৌজাৰ এখন গাঁও । নাজিৰা নগৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত।
মাদুৰি নামৰ উৎপত্তি :-
মাদুৰি নামৰ এবিধ বন থকাৰ বাবে ঠাইখনৰ নাম হ'ল বুলি এক কিম্বন্দতি জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচলন  আছে । মাদুৰি হৈছে এবিধ চোকা ধাৰৰ ক্ষুৰ সদৃশ পাতৰ উদ্ভিদ । এই অঞ্চলৰ পূৱখণ্ডত এখন বিল আছে আৰু ইয়াৰ কাষৰ হাবিত এনে ধৰণৰ বন প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা গৈছিল । হাবিৰ মাজত ছেগা -চোৰোকাকৈ এজোপা দুজোপা প্ৰায় ৭০ বছৰমান আগলৈকে দেখা গৈছিল যদিও আজিকালি এই বন একেবাৰেই নাইকীয়া হৈ গৈছে ।
এই মাদুৰি বনেৰে সজা কঠ বৰ আপুৰুগীয়া বুলি পৰিগণিত হৈছিল । জিকিৰত এই সম্পৰ্কে উল্লেখ পোৱা যায় ----
সৰাগুৰি চাপৰি দিখৌ নৈ কাষৰি
ৰজাই বন্ধাই দিয়া মঠ।
ছকুৰি ভকতে লয় আল্লাৰ নাম
মাদুৰি বনৰে কঠ॥
মাদুৰি হৈছে আহোম ৰাজত্ব কালৰ দুখন পুৰণি চহৰৰ ভিতৰত এখন। চুহুংমুং দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ ৰাজত্ব কালত ১৪৯৭-১৫৩৯ চনৰ মাজ ভাগত দিখৌ নৈৰ উত্তৰ পাৰে দিলিহিত বুঢ়াগোঁহাই ডাঙৰীয়া সকলৰ কাৰণে বাসস্থান আৰু দিখৌনৈৰ দক্ষিণ পাৰে মাদুৰিত বৰগোঁহাই ডাঙৰীয়া সকলৰ কাৰণে স্থায়ী বাসস্থান পাতি দিয়ে। মাদুৰিত পোন প্ৰথমে কিলিংখাম বৰগোঁহাই ডাঙৰীয়াক বাসস্থান দিয়ে। মাদুৰিত প্ৰথম বাসস্থান লোৱা কিলিংখাম ডাঙৰীয়াৰ পৰা ১৭ জন ডাঙৰীয়াৰ বাসস্থানৰ পিছত বৰগোঁহাই সকলৰ প্ৰথম ৰাজমন্ত্ৰী বিষয় বাপ পোৱা লাইথেপেনা বৰগোঁহাইয়ে বাসস্থান লয়। এই মাদুৰি গাঁৱতে জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল জয়মতী আয়ে।
জয়মতী আই আছিল মাদুৰিয়াল লাইথেপেনা বৰগোঁহাইৰ জীয়েক আৰু তুংখুখীয়া ৰাজকোঁৱৰ ফৈদৰ গদাপাণিৰ পত্নী । এই সম্পৰ্কে কৃপানাথ ফুকনৰ মালিতাত আছিল ----
মাদুৰি চহৰত ডাঙৰ হৈ আছিলো
বৰগোঁহাই আছিলো জী।
গদাপাণি কোঁৱৰে নিলে তুংখুঙলৈ
চকলং বিয়া কৈ দি।।
লেচাই বুঢ়াগোঁহাই জীয়েক মোৰ আইতা
চন্দ্ৰদাৰু সুন্দৰী বৰ।
দেউতা হৈছিল লাইথেপেনা বৰগোঁহাই
মাদুৰি চহৰত ঘৰ।।
ৰাজমন্ত্ৰী লাইথেপেনা বৰগোঁহাই ডাঙৰীয়াৰ ২৪ জন পুত্ৰ আৰু ১৩ গৰাকী কন্যা আছিল । ইয়াৰে জয়মতী আই আছিল প্ৰথম জী । তেখেতৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল বিখ্যাত চকৰিফেঁটি বুৰঞ্জীৰ প্ৰণেতা নুমলী বৰগোহাঁই । মাদুৰি চহৰ বুলি কলে ৰাজমন্ত্ৰী লাইথেপেনা বৰগোঁহাই বাসস্থান আৰু কুঁৱৰীৰ জন্মস্থান বুলিয়েই বুৰঞ্জীত খ্যাত। জয়মতী আয়ে দেশৰ হকে আত্মত্যাগ কৰি অসম তথা অসমীয়া নাৰী জাতিৰ ত্যাগৰ স্বাক্ষৰ বুৰঞ্জীৰ পাতত অমৰ কৰি গ'ল।
পুৰণি কীৰ্তিচিহ্ন সমূহ :- মাদুৰিত ৰাজমন্ত্ৰী লাইথেপেনা বৰগোহাঁইৰ সু- উচ্চ এপুৰা মাটি জুৰি এটা মৈদাম আৰু তেখেতৰ বাৰীৰ চিনমোকাম আছে ইয়াৰ উপৰিও কাষতে পত্নীসকলৰ মৈদাম আৰু পূৱ দিশত ২৫ জন পুত্ৰৰ লানিপাতি এশাৰী সৰু মৈদাম আছে । ৰাজমন্ত্ৰী লাইথেপেনা বৰগোঁহাইৰ বাসস্থানত ৰজাপুখুৰী নামেৰে এটা ডাঙৰ পুখুৰী থকাৰ উপৰিও ফুলনি পুখুৰী,মাহ-প্ৰসাদ ধোৱা পুখুৰী, নাওঁখেল পুখুৰী, ফুকনৰ পুখুৰী আছিল । কিছুমান পুখুৰীৰ চিন নোহোৱা হৈছে । মাদুৰিৰ দক্ষিণ দিশত লাইথেপেনা বৰগোঁহাইৰ ৩য় পুত্ৰ ৰামচন্দ খনিকৰ বৰুৱাই খন্দোৱা খটখটি পুখুৰী অক্ষত অৱস্থাত আছে। খটখতি পুখুৰীৰ বিপৰীতে ডিমৌ নৈৰ কাষত আহোম ৰাজত্ব কালৰ শেষ ৰাজমন্ত্ৰী মালভোগ বৰগোঁহাই বাসস্থানত ১০ বিঘা মাটি কালিৰ এটা পুখুৰী আছে ।
ধৈৰ্য্য আৰু ত্যাগ ৰ প্ৰতীক আই জাই-মতী :- গোবৰ ৰজাৰ মৃত্যুৰ পাছতেই দেবেৰা বৰবৰুৱা, আতন বুঢ়াগোঁহাই আৰু লালুকসোলা বৰফুকন ক্ষমতালোভী হৈ উঠিছিল। লালুকসোলা বৰফুকনে নিজ স্বাৰ্থ সিদ্ধিৰ বাবে ৰাজমন্ত্ৰী আতন বুঢ়াগোঁহাইক হত্যা কৰি চামগুৰীয়া ফৈদৰ ১৪ বছৰীয়া কোঁৱৰ চুলিকফাক ৰাজ সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰায়। অতি কম বয়সতেই ৰজা হোৱাৰ বাবে চুলিকফাক ল’ৰাৰজা বুলিও কোৱা হয়। ল’ৰাৰজালৈ লালুকসোলা বৰফুকনে নিজৰ পাঁচবছৰীয়া কন্যাক বিয়া দি ক্ষমতাৰ বাঘজৰী নিজৰ হাতলৈ নিবৰ বাবে চেষ্টা কৰিছিল। সিংহাসনৰ লালসাত তেওঁ বহুতো ষড়যন্ত্ৰ ৰচনা কৰিছিল। আহোমৰ নিয়ম অনুসৰি কোনো ঘূণীয়া মানুহ ৰাজপাটত বহিব নোৱাৰিছিল। সেয়েহে লালুকসোলা ফুকনে ৰজা হ’ব পৰা সকলো ফৈদৰ ৰাজকোঁৱৰ সকলক অংগক্ষত কৰাবৰ বাবে নিজ হাতৰ পুতলাস্বৰূপ চুলিকফাৰ জৰিয়তে ব্যৱস্থা কৰে লালুকসোলাৰ আদেশত ল’ৰাৰজাই অন্যান্য ফৈদৰ সকলো কোঁৱৰকে অংগক্ষত কৰোৱালে। কিন্তু গদাপাণি কোঁৱৰক অংগক্ষত কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ল । গদাপাণি আছিল ৰজা হোৱাৰ বাবে সকলো ফালৰপৰাই উপযুক্ত । ৰূপ-গুণ, বল-বীৰ্য সকলো দিশতেই আন সকলতকৈ তেওঁ উপযুক্ত আছিল আৰু লগতে তেওঁ ৰাজপুত্ৰৰ লগতে বৰগোঁহাইৰ জোঁৱায়েকো আছিল। গতিকে লালুকসোলাই গদাপাণিক হত্যা কৰোৱাবৰ বাবে ল’ৰাৰজাৰ নিৰ্দেশেৰে সকলো ফালৰ পৰাই ব্যৱস্থা ল’লে। এই কথা গম পোৱাত জয়মতী আইয়ে গদাপাণিক পলাই যাবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল । প্ৰথম অৱস্থাত গদাপাণি মান্তি হোৱা নাছিল যদিও জয়মতীয়ে কাকূতি-মিনতি কৰাত আত্মগোপন কৰিবলৈ মান্তি হৈছিল। গদাপাণিক বিচাৰি নাপাই বৰফুকনৰ মানুহে এদিন জয়মতীক ৰাজচ’ৰালৈ মতাই আনিছিল। গদাপাণি ক’ত গ’ল সেই বিষয়ে সোধা-পোছা কৰিলে। কিন্তু জয়মতীয়ে নিজ স্বামীৰ বিষয়ে একোৱেই নক’লে। সেয়েহে জয়মতীক বন্দীশালত বন্দী কৰি ৰখা হ’ল। পাছদিনা বন্দীশালৰপৰা আনি ন্যায়সোধা বৰফুকনৰ সন্মুখত
জয়মতীক গদাপাণি সম্পৰ্কে বাতৰি সুধিলে। জয়মতীয়ে তেতিয়াও একো নক’লে। এই কথাত লালুকসোলা বৰফুকনৰ আদেশত চাওদাং হতুৱাই জয়মতীক বন্দী কৰি জেৰেঙা পথাৰলৈ লৈ গ’ল। তাৰ পাছত জয়মতীৰ মুখেৰে গদাপাণিৰ বাতৰি উলিয়াবৰ বাবে এটাৰ পাছত এটাকৈ বহুতো অমানুষিক অত্যাচাৰ চলি গ’ল। কাঁইটীয়া গছৰ আঁচোৰত আইৰ গা তেজেৰে ৰাঙলী হ’ল। সৌকা আৰু চমটাৰ কোবত গাৰ কাপোৰ-কানি ফাটি চিৰাচিৰ হ’ল। তথাপিও নিজ স্বামীৰ বিষয়ে জয়মতীয়ে এষাৰো মাত নামাতিলে । গাত উতলা পানী ঢালি দিয়া হ’ল, চোৰাত পাত লগাই দিয়া হ’ল।  য'ত যিমান শাস্তি দিলেও নিজ স্বামীৰ বিষয়ে একোৱেই নামাতিলে ।
এদিন দুদিনকৈ শাস্তি দিয়া তেৰটা দিন হ’লগৈ। দিনৰ পাছত ৰাতি আৰু ৰাতিৰ পাছত দিন সেই একেঠাইতেই আইয়ে বিভিন্ন দুখ-যন্ত্ৰণাৰে অতিক্ৰম কৰিলে। নানা শাস্তি ভোগ কৰিলে। ফলত আইৰ দেহত বল-শক্তি বুলিবলৈ একো নোহোৱা হ’লগৈ। তেওঁৰ অৱস্থা এনেকুৱা হৈছিলগৈ যে বাটৰুৱায়ো দেখি চকুলো  টুকিছিল। সৰ্বশৰীৰ ক্ৰমে তললৈ হাওলি পৰিছিল। আইৰ ওচৰত শুনা গৈছিল কেৱল কেঁকনি-গেঁথনি আৰু দীঘল দীঘলকৈ অতি কষ্টেৰে লোৱা উশাহ-নিশাহৰ শব্দ। শাস্তিৰ চৈধ্য নম্বৰ দিনটোত ৰাতিপুৱা বেলা জয়াই কেইটামান দীঘল দীঘল উশাহ লৈছিল আৰু দুধাৰি চকুলো দুগালেৰে বৈ গৈছিল। এয়ে আছিল তেওঁৰ অন্তিম সময়। এনেকৈয়ে
আইয়ে সকলো অত্যাচাৰ মূৰ পাতি লৈ নিজৰ মৃত্যুক হেলাৰঙে আঁকোৱালি লৈছিল । এইদৰেই আইয়ে দেশৰ মংগল আৰু স্বামীৰ জীৱন ৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ জীৱনকো তুচ্ছজ্ঞান কৰি মহীয়সীৰ চানেকি দি থৈ গ’ল। দেশ প্ৰেমৰ এনে আদৰ্শ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিৰল।
জয়া আইৰ ত্যাগ অথলে নগ’ল । তেওঁৰ মহান ত্যাগৰ ফলতেই ১৬৮১ খ্ৰীষ্টাব্দত গদাপাণিয়ে গদাধৰ সিংহ নাম লৈ ৰাজপাটত উঠিল আৰু অসমৰ সংকটৰ কালৰো অৱসান ঘটিল। তেওঁৰ ত্যাগৰ আদৰ্শ আৰু স্মৃতি আমাৰ মাজত সদায় জীয়াই থাকিব ।.              
                                          তথ্য সংগ্ৰহ :-                                   ক) অসম বুৰঞ্জী ।।                         খ)  নাংফা উপন্যাস।।                     গ) 
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

অসমৰ জাতীয় জীৱনলৈ জয়মতীৰ অৱদান — নাং প্ৰীতিমা চাংমাই নেওগ


সমসাময়িক সভ্যতা আৰু সমাজ ব্যৱস্থাইহে একোগৰাকী ক্ষণজন্মা মহান ব্যক্তি অথবা মহিয়সী নাৰীৰ জন্ম দিয়ে ।এনে এক পটভূমিত বিচাৰ কৰিবলৈ গলে দেখা পাওঁ যে সামন্তবাদী বা ৰাজকীয় সমাজব্যৱস্থাৰ বিশৃংখল-বেমেজালি, অত্যাচাৰ-অনাচাৰৰ গৰ্ভত সৃষ্টি হৈছিল জয়মতীৰ । অসমৰ জাতীয় জীৱনলৈ জয়মতীৰ অৱদানৰ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিবলৈ যাওঁতে আজিৰ পৰা প্ৰায় চাৰিশ বছৰৰ আগতে আগবঢ়াই যোৱা অৱদানৰ কথা উল্লেখ কৰিবই লাগিব । স্বাৰ্থান্বেষী, ক্ষমতালোভী বৰফুকনৰ অত্যাচাৰে জোৰোলা কৰা জনসাধাৰণৰ মনত বিদ্ৰোহৰ জুই উমি উমি জ্বলিছিল । কোঁৱৰসকলক অংগক্ষত কৰি ৰাজ সিংহাসন নিষ্কণ্টক কৰিব খোজা ব্যৱস্থাই জনমানসত ত্ৰাসৰ সৃষ্টি কৰিছিল । তথাপিও জনসাধাৰণে গোটবান্ধি মুক্তভাৱে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিব পৰা নাছিল । কিন্তু দৃঢ়মনা দেশপ্ৰাণা জয়মতীৰ নিৰৱ প্ৰতিবাদে জনসাধাৰণক জাগ্ৰত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল । এইগৰাকী বিপ্লৱী মনীষাৰ মানসিকতা বিশ্লেষণ কৰি আমি প্ৰধানকৈ তিনিটা কথা দেখা পাওঁ ।
প্ৰথম কথা নিজকে তিলতিলকৈ শেষ কৰি জয়মতীয়ে জনসাধাৰণৰ মনত শাসনব্যৱস্থাৰ প্ৰতি বিদ্ৰোহ তীব্ৰ কৰি তুলিছিল । দ্বিতীয়তে স্বামীৰ প্ৰতি থকা অন্তহীন প্ৰেমৰ বাবেই স্বামীক গোপনে পলুৱাই পঠাইছিল । তৃতীয়তে তেওঁ বিচাৰিছিল স্বেচ্ছাচাৰী শাসনব্যৱস্থাৰ ওৰ পৰক,সমাজত শান্তি স্থাপন হওক আৰু দেশে ভবিষ্যতে লাভ কৰক এজন যোগ্য শাসক ।
সামন্তবাদী শাসনত ৰজাই ৰাজনীতি, অৰ্থনীতি আৰু সমাজব্যৱস্থাৰ সৰ্বেসৰ্বা ব্যক্তি । এনে এক সামন্তবাদী পটভূমিলৈ লক্ষ্য কৰিয়েই জয়মতীক কেৱল পতিব্ৰতা সতী আখ্যা নিদি দেশপ্ৰাণ বীৰাংগণা বুলি কোৱাৰ যুক্তি নিশ্চয় আছে । ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদেও কৈ গৈছে “ এটুপি , দুটুপি তেজে তিনিটুপি দেশৰ হকে জয়াই গলে বিলাই….’। এতিয়া কথা হ’ল জয়মতীৰ আত্মত্যাগৰ ফলত অসমৰ জাতীয় জীৱনত কি প্ৰভাৱ পৰিল ।
প্ৰকৃৰ্তাথত জয়মতীয়ে আত্মত্যাগ নকৰাহ’লে বৰফুকনৰ হিংসামূলক কাৰ্যৰ ধাৰাবাহিকতা চলি থাকিলহেঁতেন । গদাপাণিয়ো ৰজা নহ’লহেঁতেন । হয়তো সিংহাসনৰ বাবে সুযোগ্য কোনো কোঁৱৰ নাথাকিলহেঁতেন , হয়তো ছ্যুকাফাই গঠন কৰা বৃহত্জাতি কোন দিশলৈ গতি কৰিলেহেঁতেন তাৰ কোনো ঠিকনা নাথাকিলহেঁতেন । গতিকে জয়মতীৰ আত্মত্যাগে সমাজলৈ সুস্থিৰতা ঘূৰাই অনাৰ লগতে অসমৰ জাতীয় জীৱনৰ প্ৰতিটো দিশলৈ সুস্থিৰতা ঘূৰাই আনিলে । তাৰ ফলশ্ৰুতিতেই সৃষ্টি হ’ল পৰৱৰ্তী সভ্যতা । সৃষ্টি হ’ল ৰূদ্ৰসিংহৰ দৰে আহোমৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ট ৰজা । ধোদসকলেও ধোদৰ আলি বান্ধিবলৈ বাধ্য হ’ল । গতিকে জয়মতীক অসমৰ ইতিহাস সৃষ্টিকাৰী নাৰী বুলি কোৱাৰ থল আছে । আনহাতে গদাপাণি আৰু ডালিমীৰ প্ৰেমৰ মাজেদি পাহাৰ-ভৈয়ামৰ সম্বন্বয়ৰ ভেটি এটাও পৰোক্ষভাৱে জয়মতীৰ আত্মত্যাগে ৰচনা কৰি গ’ল বুলি ক’ব পাৰি ।
‘বুৰঞ্জীৰ পুনৰাবৃত্তি হয়’ । বৰ্তমান গণতান্ত্ৰিক সমাজব্যৱস্থাটোত আমি দেখিবলৈ পাওঁ বহু ল’ৰাৰজাৰ চৰিত্ৰ , লালুকসোলাৰ চৰিত্ৰ । এনে শোষক শাসকৰ বিৰুদ্ধেও বহু ত্যাগ স্বীকাৰ কৰা অথবা বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰা নাৰী চৰিত্ৰ আমি দেখা পাওঁ । কনকলতা , ভোগেশ্বৰী , চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী দৰে নাৰীয়েও বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে , অধিকাৰ সাৱ্যস্ত কৰিবৰ বাবে ।
অসমৰ সাহিত্য সংস্কৃতিৰ দিশতো জয়মতী চৰিত্ৰৰ অৱদান উল্লেখনীয় । জয়মতীৰ আদৰ্শই অনুপ্ৰাণিত কৰা বাবে বেজবৰুৱাৰ হাতত সৃষ্টি হৈছিল ‘জয়মতী’ নাটকৰ,জ্যোতিপ্ৰসাদেও লিখিছিল— “ জয়াৰে কীৰিতী দেশে বিদেশে চহৰে নগৰে ফুৰিবি কৈ” । আইদেউ সন্দিকৈৰ চৰম ত্যাগেও অসমৰ নাৰীসকলৰ বাবে সংস্কৃতিৰ এখন নতুন পথাৰ মুকলি কৰি দিছিল ।
নেপোলিয়নে কৈছিল ‘মোক এগৰাকী নাৰী দিয়া মই এটা জাতি দিম’ । জয়মতী এগৰাকী প্ৰকৃত নাৰী যিয়ে অসমীয়া জাতি গঠনত এক গতি দি গ’ল । কিছুলোকে জয়মতীক কেৱল সতী আখ্যাতেই থব খোজে আৰু সমাজৰ প্ৰতিগৰাকী নাৰীক সেই কথা সোঁৱৰাই দি পুৰুষৰ আনুগত্য সকলো সময়তে মানি চলিবলৈ বাধ্য কৰায় । কিন্তু জয়মতীৰ আদৰ্শই মাথো তাকেই নকয় । জয়মতীৰ আদৰ্শই আমাক শিকাই যে বঞ্চিত শ্ৰেণীয়ে নিজৰ অধিকাৰ সাৱ্যস্ত কৰিবলৈ, এখন সুস্থিৰ সমাজ গঢ়িবলৈ অনেক ত্যাগ স্বীকাৰ কৰিব লাগিব । তাৰ লগতে পুৰুষ আৰু নাৰীৰ পৰস্পৰৰ প্ৰতি থাকিব লাগিব প্ৰেম , শ্ৰদ্ধা আৰু সহযোগ ।
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

ছশবছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ পটভূমিত ৰচিত একবিংশ শতিকাৰ অসমীয়া উপন্যাস: এটি পৰিচয় — অংকুৰ দত্ত



আহোমসকলে ছশ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰি বিশ্বৰ ইতিহাসত নিজৰ নাম সোণালী আখৰেৰে লিখি থৈ গৈছে ৷ অসমীয়া উপন্যাসৰ আৰম্ভণি কালৰে পৰা এই আহোম ৰাজত্ব কালৰ পটভূমিত উপন্যাস ৰচনাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হয় ৷ স্বাধীনতাৰ আগত বহুবোৰ উপন্যাসৰ বিষয়বস্তুত আহোম ৰাজত্বৰ বিভিন্ন ঘটনাই ঠাই পাইছিল ৷ কিন্তু স্বাধীনতাৰ  পিছত এই অসমীয়া উপন্যাস ৰচনাৰ পূৰ্বৰ ছবি খন সলনি হয় ৷ এই সময়ছোৱাত অসমীয়া উপন্যাসে বিভিন্ন ধাৰাৰ মাজেদি গতি আৰু বিকাশ লাভ কৰে ৷ উল্লেখ্য যে, স্বাধীনতাৰ পিছত ঐতিহাসিক পটভূমিত উপন্যাস ৰচনাৰ ধাৰাটো তুলনামূলক ভাৱে ক্ষীণ হৈ আহিছিল ৷ ইয়াৰ মাজৰে যিসকল সাহিত্যিকে ঐতিহাসিক বা আহোম-ৰাজত্বৰ পটভূমিত উপন্যাস ৰচনাত হাত দিছিল তাৰ ভিতৰত পদ্ম বৰকটকী,ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য, নৱকান্ত বৰুৱা,দেৱেন্দ্ৰনাথ আচাৰ্য্য, ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা,মাধুৰীমা বৰুৱা আদি অন্যতম ৷

       বৰ্তমান সময়ত আহোম-ৰাজত্বৰ পটভূমিত উপন্যাস ৰচনাৰ সুকীয়া পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছে ৷ উপন্যাসবোৰত আহোম-ৰাজত্বৰ কালৰ বিভিন্ন ঘটনা নানা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ মাজেৰে উপস্থাপন হৈছে ৷ বৰদলৈকালীন উপন্যাসবোৰতকৈ এইবোৰৰ প্ৰকৃতি দিশত যথেষ্ট পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয় ৷ মূলতঃ চৰিত্ৰৰ মনস্বত্বৰ বিশ্লেষণ ,কোনো এক চৰিত্ৰৰ পুনৰনিৰ্মাণে আমাৰ চিনাকি চৰিত্ৰসমূহক পাঠকে নতুনকৈ চোৱাৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছে ৷
   
       একবিংশ শতিকাত আহোম ৰাজত্বৰ পটভূমিত ৰচিত প্ৰথমখন উপন্যাস হ'ল ইলা বৰগোঁহাইৰ "পিজৌ গাভৰু" ৷ ২০০১ চনত প্ৰকাশিত এই উপন্যাস খনৰ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই দিনত হোৱা মানৰ আক্ৰমণৰ ভেটিত ৰচিত ৷বদন-পুৰ্ণানন্দৰ অৰিয়া অৰি মাজত ইতিহাসৰ পিজৌ চৰিত্ৰটো পুনৰনিৰ্মাণ উপন্যাসৰ মূল উপজীৱ্য ৷ ইতিহাসৰ মতে,এই মানৰ আগমনত পিজৌ গাভৰুৱে বদন বৰফুকনলৈ লিখা সৰ্তকমূলক চিঠিখনৰ বিষেশ ভূমিকা আছে ৷সেয়েহে পিজৌকো এই আক্ৰমণৰ লগত সাঙুৰি থোৱা হয় ৷কিন্তু পিজৌ গাভৰুত পিজৌক ৰাজনৈতিক দৃষ্টিৰে নাচাই মূলতঃ বদন বৰফুকনৰ জীয়েক আৰু পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বোৱাৰীয়েক হিচাপে এক সাধাৰণ মহিলাৰ ৰূপত সজোৱা হৈছে ৷ ঔপন্যাসিকৰ মতে,সেই যুগৰ সাজ-পাৰ, সেইযুগৰ আভিজাত্য,এজনী ন-বোৱাৰী, যাৰ চকুত সকলো সময়তে লাগি আছিল 'আই ঘৰৰ' মায়া, সেই পিজৌ গাভৰুজনীক ৰাজনীতিৰ মেৰপেছৰ পৰা আনিবলৈ যত্ন কৰা হৈছে ৷

           ইলা বৰগোহাঁই দ্বিতীয়খন ঐতিহাসিক উপন্যাস ৰমণী গাভৰু (২০০২) ১৭শ শতিকা জয়ধ্বজসিংহ (১৬৪৮-১৬৬৩) ই মোগলে সেনাপতি অৰ্পণ কৰা জী ৰমণীৰ জীৱন পৰিক্ৰমাক উজলাই তোলা হৈছে ৷চৰিত্ৰটো উজলাই তুলিবলৈ উপন্যাসখনৰ বিষয় বস্তুয়ে মীজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ পৰা গদাধৰ সিংহ(১৬৮১-১৬৯৬)ৰ ৰাজত্বকাললৈকে অসমৰ ইতিহাসৰ এছোৱা ঘটনাবহুল সময় সামৰি লৈছে ৷উপন্যাসখনত মোগল বাদশ্বাহৰ পুত্ৰ আজমতাৰ প্ৰধান মহিষী হৈও অসম ভূমিৰ প্ৰতি থকা স্বদেশ প্ৰীতিৰ দিশটোকে মূলতঃ দাঙি ধৰা হৈছে ৷

             ২০০৫ চনত চনত চন্দ্ৰধৰ চমুৱাৰ চাও-লুং ছ্যুকাফাৰ চ্যালুইনৰ পৰা লুইতলৈ নামৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস খন প্ৰকাশ হয় ৷উপন্যাসখনৰ বিষয়বস্তুৱে ছ্যুকাফাই তেওঁৰ জন্মস্থান মাওলুঙৰ পৰা পাটকাই পাৰ হৈ অসমত ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠালৈকে হোৱা ঘটনাৰাজিক সামৰি লৈছে ৷ইতিহাসৰ ভেটিয়েই উপন্যাসখন আগবাঢ়িছে যদিও   ছ্যুকাফাৰ আগমণৰ ঘটনাংশ,ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা,আদিক ঔপন্যাসিকৰ কল্পনাই উপন্যাস খনৰ কলাৰ মৰ্যদা বঢ়াইছে ৷উপন্যাস খনৰ বৰ্ণনাভংগী সহজ-সৰল ৷অন্যহাতে তাই ভাষাৰ প্ৰয়োগ উপন্যাসৰ ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য বিষেশষত্ব ৷ছ্যুকাফাৰ জীৱনক পটভূমি হিচাপে লৈ পুষ্প গৈগয়েও চাওলুং ছ্যুকাফাৰ (২০০৪) নামৰ উপন্যাস এখন ৰচনা কৰিছে ৷

             যোৱা দশকৰ শেষৰফালে ২০০৯ চনত আহোম ৰাজত্বৰ পটভূমিত চাৰিখন উপন্যাস প্ৰকাশ পাইছে  ৷ইয়াৰে প্ৰথমখন  চন্দ্ৰনা গোস্বামীৰ  পাটকাই সিপাৰে মোৰ দেশৰ বিষয়বস্তুৱে  ত্ৰয়োদশ শতিকা পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে সামৰি লৈছে ৷এই দুই শতিকাত অসমলৈ অহা আহোমসকলৰ নেতৃত্বত কেনেদৰে অসমৰ জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল তাকেই উপন্যাসত ফুটাই তোলা হৈছে ৷উপন্যাসখনৰ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ দিশ এইয়ে যে,উপন্যাসত বৰ্ণিত দুই দশকৰ উত্থান-পতনৰ ইতিহাসেই  ইয়াত কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰৰ ভূমিকা পালন কৰিছে ৷

            ২০০৯ চনতে প্ৰকাশ পোৱা কেৱশচন্দ্ৰ ডাকুৱাৰ জেৰেঙাৰ উচুপনি,প্ৰভাত  গোস্বামীৰ নাঙছিংখাম,যমুনা শৰ্মা চৌধুৰীৰ কিবা যে নাই আটাইকেইখন উপন্যাস ঐতিহাসিক চৰিত্ৰক আশ্ৰয় কৰি লিখা উপন্যাস ।জেৰেঙাৰ উচুপনি উপন্যাস খনৰ মাজেৰে দেশৰ হকে জয়মতী কুঁৱৰীয়ে কৰা ত্যাগক তুলি ধৰা হৈছে ।বিষয়বস্তুৰ উপস্থাপনত ঔপন্যাসিকে ইতিহাস আৰু কল্পনাৰ মিশ্ৰণেৰে গদাপাণিৰ পলায়ন আৰু প্ৰত্যাবৰ্তন,সমসাময়িক ক্ষমতাকেন্দ্ৰিক ৰাজনৈতিক দিশসমূহকো সম গুৰুত্ব দিছে। প্ৰভাত গোস্বামীৰ নাঙছিংখাম উপন্যাসত মূলা গাভৰুৰ প্ৰস্তুতিসূচক ঐতিহাসিক উপন্যাস । পঞ্চদশ শতিকাৰ চুহুমুঙ(১৬৭৫) ৰাজত্ব কালৰ পাৰ বিষয়বস্তু আগবাঢ়ি মূলাগাভৰুৰ জীৱন-পৰিক্ৰমাই উপন্যাসৰ মূল উপজীৱ্য।ঠিক একে ধৰণৰ দৃষ্টিভংগীৰে যমুনা শৰ্মা চৌধুৰীয়ে ফুলেশ্বৰীৰ জীৱন পৰিক্ৰমা আধাৰ হিচাবে লৈ কিবা যে নাই নামৰ ঐতিহাসিক উপন্যাসখন ৰচনা কৰিছে।

            একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকৰ শেষৰখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হ'ল জুৰি বৰা বৰগোহাঞিৰ নাংফা।জেৰেঙাৰ উচুপনিৰ দৰে ইয়াৰ বিষয়বস্তুও জয়মতী কেন্দ্ৰিক। ইয়াত উপন্যাসিকাই আহোম যুগৰ ৰাজসভা,সমাজ জীৱনৰ পৰিবেশ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্রত বিশেষ পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছে ।

        শেহতীয়াকৈ ২০১৫ চন মানলৈকে অসমীয়া উপন্যাসলৈ লক্ষ্য কৰিলে ঐতিহাসিক উপন্যাসৰ ব্যাপক উত্থান হৈছে।তাৰ ভিতৰত আহোম- ৰাজত্বৰ পটভূমিত ৰচনা কৰা উপন্যাসৰ সংখ্যাই অধিক। সেয়েহে অন্য বিভিন্ন ধাৰাৰ উপন্যাসৰ লগত ঐতিহাসিক উপন্যাসৰ এটা সমান্তৰাল ধাৰা প্ৰতিষ্ঠা হৈছে।মুঠৰ ওপৰত গুণগত মানৰ বৰ বিশেষ নতুনত্ব নহলেও সংখ্যাগত দিশত একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকৰ পৰা অসমীয়া ঐতিহাসিক উপন্যাস ৰচনাৰ প্ৰবনতা বৃদ্ধি হৈছে।  ২০১১ চনত প্ৰকাশিত সুজাতা গোহাঁই বৰুৱাৰ সাচিঁপাতৰ কথকতাৰ মাজত চুকাফাই ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পৰা জয়মতীৰ মৃত্যুলৈকে ৪০০ বছৰৰ ইতিহাসক আকৌ এবাৰ জীৱন্ত ৰূপত বিচাৰি পোৱা যায়।ঠিক তেনেদৰে কেশৱচন্দ্ৰ ডাকুৱাৰ হেংডাং উপন্যাসখনত বীৰ লাচিত বৰফুকনৰ অদম্য সাহস, বীৰত্ব,বুদ্ধি ,কৌশল সৰ্বোপৰি দেশপ্ৰেমক তুলি ধৰিছে। ঐতিহাসিক শৰাইঘাটত যুদ্ধক বিষয়বস্তু হিচাবে লৈ ৰচনা কৰা শৰাইঘাট উপন্যাসখনো গ্ৰন্থাকাৰে ২০১১ চনত প্ৰকাশ হৈছে। এই খন পঢ়িও অতীতৰ গৌৰৱক ৰোমন্থন কৰিব পাৰি । আহোম ৰাজত্বৰ পটভূমিত ৰচিত উপন্যাসসমূহত দুটা দিশ লক্ষ্য কৰিব পাৰি - প্ৰথম,আমাৰ অতীতৰ বীৰ সন্তানসকলৰ প্ৰস্তুতিসূচক বৰ্ণনা বা তেওঁলোকৰ দেশপ্ৰেম,বীৰত্বক দাঙি ধৰা আৰু দ্বিতীয় -খ্যাত অখ্যাত ঐতিহাসিক ব্যক্তিৰ জীৱনক নতুন দৃষ্টিৰে পুনৰনিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰৱণতা। ইতিমধ্যে কৈ অহা উপন্যাসসমূহৰ উপৰিও শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশ পোৱা মিতালী ফুকনৰ লাইপম আৰু ইলা বৰগোঁহাইৰ কীৰ্তিচন্দ্ৰ নামৰ উপন্যাস দুখনক ক্ৰমে স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহ আৰু কীৰ্তিচন্দ্র বৰবৰুৱাৰ জীৱন আৰু কৰ্মক নতুন দৃষ্টিৰে উপস্থাপন কৰিছে ৷ছশ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ পটভূমিত এইদৰে বহুকেইখন উপন্যাস ৰচনা হৈছে ৷শেহতীয়াকৈ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচনা কৰা ৰুমি লষ্কৰ বৰাৰ কালাগ্নিলৈকে এই পৰিক্ৰমা অব্যাহত আছে ৷

           এই উপন্যাসবোৰৰ মাজেৰে আহোম ৰাজত্বৰ ছশ বছৰীয়া  শাসনৰ বিভিন্ন গৌৰৱময় ঘটনাক পুনৰ ৰোমন্থন কৰাৰ সুবিধা পাব পাৰি ৷
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

সাম্প্ৰতিক সময়ত জযমতী, মূলাগাভৰু আৰু সতী সাধিনীৰ দৰে মহীয়সী নাৰীৰ প্ৰাসংগিকতা — নাং ৰুমী বৰা চেতিয়া


      ইতিহাসৰ পাতত জিলিকি থকা মহান ব্যক্তি সকলৰ  লগতে এনে কেইগৰাকীমান বীৰাঙ্গনা আছে যিকেইগৰাকীৰ আত্মবলিদানেৰে নিজৰ জাতি আৰু দেশ মাতৃক ৰক্ষা কৰি গৈছে ৷ অসমৰ ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান বীৰ বীৰাঙ্গনা হৈছে - আহোম ৰাজত্বৰ জাতীয় বীৰ লাচিত বৰফুকন, মূলাগাভৰু,  সতী জয়মতী কোঁচ বংশৰ চিলাৰায় , চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰমনী সতী সাধিনী,  প্ৰাক স্বাধীনতা কালৰ যুঁজাৰু পিয়লিফুকন , কনকলতা,  কুশল কোঁৱৰ আদি বীৰৰ বীৰত্বক,  সতীৰ সতীত্বক শ্ৰদ্ধা আৰু সন্মান যাচিলেহে এটা জাতিৰ জাতীয় চেতনা বৃদ্ধি পায় আৰু উত্তৰ সুৰীয়ে সেই আদৰ্শ গ্ৰহণ কৰি জাতীয় চেতনাত উদ্বুদ্ধ হ'ব পাৰে ৷ বৰ্তমান জটিল সন্ধিক্ষণত অসমীয়া নাৰীৰ মানসত সতীজয়মতী, মূলা গাভৰুৰ দৰে আত্মত্যাগী বিৰাঙ্গনাৰ পুনৰ পৰ্যালোচনাৰ প্ৰাসংগিকতা আহি পৰিছে ৷ বৰ্তমান অসমীয়া সমাজত আধুনিক সভ্যতাক দোহাই দি নাৰী সকলে ৰীতি নীতি জাতীয় পৰম্পৰাক বিসৰ্জন দি গোটেই সমাজ ব্যৱস্হাটোক বিপথগামী কৰিছে ৷ ছশ বছৰীয়া অসম ৰাজত্বকালত আহোম বুৰঞ্জীত জিলিকি থকা সতী জয়মতীয়ে নিজৰ বংশ ৰক্ষা, জাতি ৰক্ষা আৰু দেশ ৰক্ষাৰ কাৰণে জীৱন বিসৰ্জন দিয়া সৰ্বজন বিদিত ৷ প্ৰৱল প্ৰতাপী চাওলুং ছ্যুকাফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা বৃহত্তৰ আহোম সাম্ৰাজ্যত যেতিয়া ষড়যন্ত্ৰ আৰু অন্তঃকন্দলত জৰ্জৰিত হৈ বেলি নুমাও নুমাও অৱস্হা হৈছিল জয়মতূৰ দৰে ধৈৰ্য্যশীল , সহনশীল নাৰীৰ আত্মত্যাগে পুনৰ অস্তমিত ৰাজতন্ত্ৰক উদয় হোৱাক সহায় কৰিছিল ৷ জয়মতী আছিল বহুবলী তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰাজকোঁৱৰ গদাধৰ সিংহৰ পত্নী আৰু মাদুৰি চহৰৰ লাইথেপেনা বৰগোঁহাই আৰু চন্দ্ৰদাৰু আইদেউৰ জীয়ৰী ৷ লালুকসোলা বৰফুকনে কম বয়সতে চুলিকফাক লৰা ৰজা নাম দি ৰাজপাটত বহুৱাই নিজে শাসন কৰিব ধৰিলে আৰু এই ষড়যন্ত্ৰত বলি কৰা ৭ জন ৰজাৰ মৃত্যু ঘটাইছিল ৷ গদাধৰ সিংহৰ পিতৃ তথা জয়মতী কুঁৱৰীৰ শহুৰেকৰ মৃত্যু হৈছিল ৷ তেওঁ মাত্ৰ ৭ দিনহে ৰজা হবলৈ পাইছিল এই কথায়ে কোমল অন্তৰৰ জয়মতীক বৰকৈ আঘাট দিছিল ৷ ৰজা হৈয়ে চুলিকফায়ে লালুকসোলা বৰফুকনৰ কথামতে ৰাজলক্ষণ যুক্ত ৰাজকোঁৱৰৰ অংগক্ষত কৰা আৰম্ভ কৰিছিল ৷ সেই সময়ৰ প্ৰচলিত নীতি মতে নিৰ্ঘুণী সুন্দৰ সুস্বাস্হ্যৰ ৰাজকোঁৱৰহে ৰজা হব পাৰিছিল ৷ এনে নীতি অৱলম্বন কৰি চুলিকফাই ৰাজসিংহাসন নিষ্কণ্টক কৰিব বিছাৰিছিল ৷ সেয়ে জয়মতীয়ে গোবৰ ৰজাৰ পুতেক নিজৰ স্বামীৰ গদাপানিক নগাপাহাৰলৈ পলোৱাই পথালে ৷ চুলিকফাৰ সৈন্যয়ে গদাপানিক বিচাৰি নাপাই জয়মতীক লৈ গ'ল ৷ ৰাজসভাত চুলিকফা বা ল'ৰা ৰজাই  জয়মতীক গদাপানিৰ কথা সোধাত একো মাতকে উলিয়াব নোৱাৰিলে ৷ ল'ৰা ৰজাৰ খং উঠি চাওদাঙক জেৰেঙা পথাৰত জয়মতীক গদাপাণিৰ সম্ভেদ উলিয়াবলৈ শাস্তিৰ নিৰ্দেশ দিলে ৷ চাওদাঙে গছত বান্ধি জয়মতীক গৰম লোহা লগোৱা, গৰম পানী ঢালি,  চোৰাত পাতে কোবোৱা আদি অনেক নিৰ্য্যাতনৰ খবৰ শুনি গদাপাণি নগাপাহাৰৰ পৰা নগাৰ ভেশ ধৰি চাবলৈ আহিছিল , কিন্তু জয়মতীয়ে স্বামীক চিনিব পাৰি য'ৰ মানুহ তলৈ গুছি যাওঁক বুলি ইংগিত দিলে ৷ জয়মতীৰ সেই অসীম ধৈৰ্য্য কেৱল সম্ভৱ হৈছিল তেওঁৰ অগাধ পতিভক্তিৰ লগতে আহোম ৰাজ্যক লৰা ৰজা অত্যাচাৰৰ পৰা পৰা মুক্ত কৰি পুনৰ শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৷ শেষত ১৫ দিন অকৰ্থ্য নিৰ্য্যাতনৰ পিছত লাই আৰু লেচাই নামৰ দুটি সন্তানক এৰি জয়মতীৰ মৃত্যু হৈছিল ৷ ল'ৰা ৰজাৰো অত্যাচাৰ দিনক দিনে বাঢ়ি যোৱাত সকলো ডা-ডাঙৰীয়া লগ-লাগি ১৬৮১ খ্ৰীষ্টাব্দত গদাপাণিক ৰাজসিংহাসনত বহুৱাইছিল ৷ গদাপাণিয়ে হিন্দুমতে গদাধৰ সিংহ নাম লৈ সিংহাসনত বহিল ৷ দেশলৈ পুনৰ শান্তি ঘূৰি আহিল ৷ এই মহান মহীয়সী নাৰীগৰাকীৰ আত্মত্যাগৰ কাহিনীয়ে বৰ্তমান নাৰী সমাজক বংশ প্ৰেম জাতিপ্ৰেম আৰু পতিভক্তিৰ চূড়ান্ত নিদৰ্শনে যুগে যুগে অনুপ্ৰাণিত কৰিব ৷
ইতিহাসৰ পাত শুৱনি কৰা আৰু অন্য দুগৰাকী মহান নাৰী হৈছে বীৰাংগনা মূলাগাভৰু আৰু সতী সাধিনী ৷ আহোম কুঁৱৰী মূলাগাভৰু আছিল চুহুংমুং ৰজাৰ দিনৰ মন্ত্ৰী ফ্ৰাচেং মুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী,  যাৰ বীৰত্বৰে মোগল সৈন্যক পৰাভূত কৰিছিল ৷ যিগৰাকী নাৰীৰ জাতি প্ৰেম দেশ প্ৰেমে আহোম ৰাজ্যক মোগল সাম্ৰাজ্যৰ লগত চামিল হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল ৷ মোগল সেনাপতি তুৰ্বকে অসম আক্ৰমণ কৰিবলৈ বিশাল সৈন্য বাহিনীৰে আগবাঢ়ি আহিল ৷ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইক সেনাপতি পাতি তুৰ্বকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে ৷ স্বামীয়ে কবচ কাপোৰ বিচৰাত মূলাগাভৰু ঋতুমতী হৈ থকাত কবচ কাপোৰ বৈ দিব নোৱাৰিলে ৷ বিশ্বাস আছিল যে যুদ্ধলৈ গ'লে কবচ কাপোৰ পিন্ধি গ'লে শত্ৰুৱে অনিষ্ট কৰিব নোৱাৰে ৷ মূলাগাভৰুৱে কবচ বৈ দিব নোৱাৰিলেও দেশ ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইয়ে মোগলৰ সেনাপতি তুৰ্বকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হ'ল ৷ তুৰ্বকৰ বিশাল সু-সজ্জিত সৈন্যবাহিনীৰ ওচৰত দুৰ্ভাগ্যক্ৰমে ফ্ৰাংচেংমুং বৰগোঁহাই পৰাজয় বৰণ কৰি মৃত্যু ঘটিল ৷ এই খবৰ পাই আহোম ৰমণী মূলাগাভৰু  স্হিৰেৰে থাকিব নোৱাৰিলে ৷ কবচ কাপোৰ বৈ দিব নোৱাৰাৰ আঘাটত আৰু দেশ ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত সৈণ্যৰ বিৰুদ্ধে ৰণ হুংকাৰ দি ঘোঁৰাত উঠি যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হ'ল ৷ স্বামী হন্তা তুৰ্বকক প্ৰতিশোধ ল'বলৈ অশেষ কষ্ট কৰিলে ৷ সুদ্ধত অসীম সাহসেৰে যুঁজ দি শেষত প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে ৷ মূলাগাভৰুৰ আগমণে আহোম সেনানীক শক্তি দিয়াত পুনৰ আহোম সেনাই যুদ্ধ কৰি মোগলক খেদি পঠিয়াই ৷ শেষত মোগল সেনাপতি তুৰ্বকৰ কনচেং বৰপাত্ৰ গোঁহাইৰ হাতত শিৰচ্ছেদ হয় ৷ মূলাগাভৰুৰ বীৰত্বৰে আহোম সেনানীয়ে হৃত শক্তি ঘূৰাই পাই মোগলক খেদি পঠাই আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিলে ৷ মূলাগাভৰুৰ বীৰত্বৰ অবিহনে ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ মৃত্যুৰ পিছতেই আহোম সম্ৰাজ্য মুছলমানৰ হাতলৈ গ'লহেঁতেন ৷ এই মহান মহীয়সী নাৰী গৰাকীৰ আত্ম বলিদান তথা দেশ প্ৰেমৰ বাবেই আহোম ৰাজ্য বিদেশী কবলৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল ৷ এই মহান বীৰাংগনা গৰাকীৰ বীৰত্ব পতিভক্তি আৰু দেশপ্ৰেম অসমবাসীৰ লগতে নাৰী সমাজৰ আদৰ্শ হৈ ৰ'ব ৷
         অসম বুৰঞ্জীৰ পাতত নিজৰ দেশ জাতি আৰু দেশৰ বাবে জীৱন আত্মহুতি দিয়া অন্য এগৰাকী নাৰী হৈছে সতী সাধনী চুতীয়া  ৰজা ধীৰ নাৰায়ণৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী ৷ নি: সন্তান ৰজা আৰু ৰাণীয়ে সাধনা কৰি কৰি সন্তানটো পোৱাৰ বাবে নাম ৰাখিছিল সাধনী ৷ সমন্বয়ৰ যোগেদি সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সন্তান নীতাইয়ে সাধনীক লাভ কৰিছিল ৷  সাধনীক বিয়া পাতি নীতায়ে নীতিপাল নাম লৈ ১৫২২  খৃঃত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৰ্তমান শদিয়া (কুণ্ডিলৰ) ৰাজ সিংহানত বহে ৷ সাধাৰণ ঘৰৰ ল'ৰা নীতায়ে ৰাজকাৰ্যৰ মূৰ নোপোৱাত আহোম সম্ৰাট চুহুংমুঙে দুৰ্বলতাৰ সুযোগ গ্ৰহণ কৰি চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি নীতিপালক হত্যা কৰে ৷ স্বামীৰ মৃত্যুৰ বাতৰি পায় সাধনীয়ে পিতৃ কাব্য পালন কৰি চুতীয়াৰ ৰাজ সম্পদ কুবেৰ দত্তৰ সম্পত্তি বুকুত বান্ধি চন্দনগিৰি পৰ্বতৰ পৰা জাঁপ দি মৃত্যু বৰণ কৰিছিল ৷ সাধিনীৰ এই আত্মত্যাগ আছিল পতিভক্তিৰ নিদৰ্শনৰ লগতে জাতীয় ঐতিহ্যৰ মান ৰক্ষা আৰু জাতিৰ  প্ৰতি থকা গভীৰ স্বদেশ প্ৰেম ৷
ইতিহাসৰ পাতত আত্মবলিদানেৰে জাতীয় জীৱনৰ বাট সোণালী কৰা মহিয়সী নাৰী কেইগৰাকী পতিভক্তিৰ প্ৰেমৰ লগতে আছিল জাতিৰ প্ৰতি দ্বায়িত্ববোধ, দেশ আৰু জাতিৰ প্ৰতি কৰ্তব্য গভীৰ জাতীয়তাবোধ ৷ সতী জয়মতী, মূলাগাভৰু আৰু সতী সাধিনীৰ আত্মত্যাগে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে অতীতৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাশীল হ'বলৈ ৷ নিজৰ লগতে জাতীয়তা ভাৱধাৰাৰে মানৱীয় মূল্যবোধৰ এখন সুস্থ সমাজ গঢ়িবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে ৷ প্ৰতিগৰাকী নাৰীকে মহীয়ান হৈ দেশ আৰু জাতিক উজ্বল কৰিবলৈ শিক্ষা দিয়ে ৷ সহজলভ্য ধনৰ বিপৰীতে নাৰীয়ে বিভিন্ন কৰ্মত নিয়োজিত হৈ নাৰীৰ পদদলিত সন্মানক ঘূৰাই আনিবলৈ শক্তিৰ যোগান ধৰে ৷ সমাজ আৰু দেশেও এনে নাৰীকহে আগবাঢ়ি অহাতো বিচাৰে যি নাৰীয়ে সমাজক আন্ধাৰৰ পৰা পোহৰ মূখী হ'বলৈ শিক্ষা দিয়ে ৷ এনে নাৰীয়ে যুগে যুগে মৰিও অমৰ হৈ থাকে ৷ শেষত কবি নলিনীবালা দেৱীৰ ভাষাৰে-------
       " আজি ভাৰত ৰণাঙ্গণ,
        আমি কৰিব লাগিব পণ
      অতীত সৌৰ্য্য কাহিনী সুঁৱৰি,
           বান্ধিব লাগিব মন,
     আমি ভাৰতৰ বিজয়ী সেনানী
         নহওঁ শ্ৰান্ত ল'লও জিৰণী
     বুকুৰ তেজেৰে লিখি যাম
           যুগমীয়া অভিধান
        চিৰ গৰৱিনী মাতৃভূমিৰ
       ৰাখিব লাগিব মান ৷" ™
( লেখিকা:  মধ্য যোৰহাট আ: প: সভানেত্ৰী,  মেলেং চাৰিআলি,  যোৰহাট)
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

চাং ৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী: আহোম যুগৰ অভিযান্ত্ৰিক কাৰিকৰী জ্ঞানৰ অক্ষয় কীৰ্তি — ড° অৰুণিমা গগৈ


         তাই আহোম যুগত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যায়ে অতি উচ্চ মানৰ আছিল সেই কথা বুৰঞ্জী গৱেষক সকলে ঠাৱৰ কৰিছে ৷ আহোম স্বৰ্গদেউ সকলৰ বিচাৰ-বুদ্ধি, কৰ্মপদ্ধতি, দূৰদৰ্শিতা বিভিন্ন শিল্পসমূহৰ বিজ্ঞানসন্মত কৌশলগত পৰিকল্পনাৰে যে জাতিটোক একতাৰ ডোলেৰে বান্ধি ৰাখিছিল সেই ভাৱধাৰাক অনুধাৱন কৰিব পাৰি ৷ স্বৰ্গদেউসকলৰ শিল্প চেতনা আছিল অতি গভীৰ ৷ ইয়াৰ বাবেই অসমীয়া সংস্কৃতি হৈ পৰিছিল বহু বৰ্ণময়তাৰে ঐশ্বৰ্যমণ্ডিত ৷ সমগ্ৰ ৰাজ্য জুৰি অনেক দ'ল,  দেৱালয়,  শিলৰ সাঁকো ৰাজ কাৰেং, তলাতল ঘৰ, দুচলীয়া আৰ্হিৰ পকীঘৰ আদি স্হাপত্য নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতাত ৷
            ছ্যুকাফা অসমলৈ অহাৰ আগত এই দেশৰ বুৰঞ্জী কোনেও লিখা নাছিল ৷ সেইকাৰণে আহোম সকল অসমলৈ অহাৰ আগৰ সময়খিনি প্ৰাগ-ঐতিহাসিক যুগ বুলি কোৱা হয় ৷ কাৰণ সেই সময়ৰ দেশখনৰ বুৰঞ্জী আমাৰ বাবে অজ্ঞাত ৷ ছ্যুকাফাৰ যাত্ৰা কালত তেওঁৰ লগত অহা বহু মানুহ মৰিছিল , বহু হেৰাইছিল ৷ মানুহৰ জন্ম-মৃত্যু,  ৰাজবংশৰ উথ্থান-পতন আদিৰ বিষয়ে বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথাৰ আৰম্ভ কৰাৰ বাবেই আমি বৰ্তমানে ছশ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ সোণালী অধ্যায় অনুধাৱন কৰিব পাৰিছোঁ ৷ তাই আহোমৰ নিজা ভাষা আৰু চহকী সাহিত্য আছিল ৷ সেই ভাষা শ্যাম ভাষাৰ দৰে ৷ দেওধাই,  মহন,  বাইলুং এই তিনি খেলৰ মানুহে আহোম ভাষাত লিখা -পঢ়াৰ চৰ্চা কৰিছিল ৷ আহোম ৰাজত্বৰ আগছোৱাত সকলোবোৰ বুৰঞ্জী কেৱল আহোম ভাষাতহে ৰচনা কৰা হৈছিল ৷ বুৰঞ্জী লিখাত আহোমসকল আহোম ৰজাৰ দিনত বৰ পৈণত আৰু পৃথিৱীৰ ভিতৰত এটা অগ্ৰগণ্য জাতি আছিল ৷ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন কাৰ্য সঠিকভাৱে হৈছেনে নাই,  তাক চোৱা-চিতা কৰিবৰ বাবে 'চিৰিং ফুকন' নামৰ বিষয়বাব এটিও সৃষ্টি কৰা হৈছিল ৷ এই বিষয়াজনাৰ তত্বাৱধানতে পণ্ডিত বুৰঞ্জী প্ৰণয়ণৰ কাম সম্পাদন কৰিছিল ৷ আহোম যুগৰ অদ্বিতীয় সৃষ্টি হিচাপে বুৰঞ্জী সাহিত্য যিদৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠিক সেইদৰে 'চাংৰুং ফুকনৰ' বুৰঞ্জীখন সেই সময়ৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ কৌশলগত পৰিকল্পনাৰ অভিযান্ত্ৰিক জ্ঞানৰ নমুনা ৷ আনবিলাক বুৰঞ্জীত যিদৰে কোনো এচোৱা সময়ৰ ঘটনাবোৰ লিপিবদ্ধ হয়, কিন্তু চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী অলপ ব্যতিক্ৰম সৃষ্টি ৷ চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীত লিপিবদ্ধ হোৱা বুৰঞীয়ে আহোম যুগৰ কাৰিকৰী বিজ্ঞানৰ দিশটোৰ উমান দিয়ে ৷ চাংৰুং ফুকন ৰজাঘৰীয়া বিবাহৰ বাবেহে নিযুক্ত হৈছিল ৷ আহোম যুগত যিকেনো ব্যক্তিকে চাংৰুং ফুকন বিষয়বাব দিয়া হোৱা নাছিল ৷ ইয়াৰ বাবে যোগ্যজনক বাছি উলিওৱা হৈছিল ৷যিজন ব্যক্তিৰ অভিযান্ত্ৰিক কাৰিকৰী জ্ঞান আছিল তেওঁকহে এই বাব দিয়া হৈছিল ৷চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীত কোনো ৰজা, ডা-ডাঙৰীয়াৰ কথা বা সময়ৰ ঘটনাৱলী বৰ্ণনা নাছিল ৷ তাৰ বিপৰীতে চাংৰুং ফুকন নামৰ বিষয়াসকলে লিখা বুৰঞ্জীবোৰ আহো যুগৰ কাৰিকৰী বিজ্ঞানৰ পুথি বুলি ক'ব পাৰি ৷
চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীত দল-দেৱালয়,  মঠ-মন্দিৰ, মৈদাম,  পুখুৰী ইত্যাদি নিৰ্মাণ কৰোতে মাটি কালি,  বেধ, উচ্চতা,  কিমান মানুহে কাম কৰি কিমান দিনত কামটো সৰ্ম্পূণ কৰিছিল, নিৰ্মাণ কাৰ্য্যত ব্যৱহাৰ কৰা উপাদান সমূহৰ নাম,  জোখ, কিমান উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হ'ল তাৰ হিচাপ এই সকলোবোৰ লিপিবদ্ধ কৰি ৰখাৰ দ্বায়িত্ব আছিল চাংৰুং ফুকন বিষয়াৰ আৰু এই কাৰ্যকৰী জ্ঞান সম্বিলিত আহোম যুগৰ স্হাপত্য শিল্পৰ কাৰিকৰী কৌশলৰ তথ্যগ্ৰন্থ হৈছে চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী ৷
          এই  বুৰঞ্জীবোৰৰ পৰা আহোম স্বৰ্গদেউ সকলৰ সময়ত কেনেকৈ ইটা নিৰ্মাণ,  ভিন্ন প্ৰকাৰৰ শিলৰ প্ৰয়োগ, কেনেকৈ কৰাল (আজিকালিৰ চিমেন্ট) তৈয়াৰ কৰিছিল এই বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে ৷ কৰাল প্ৰস্তুত কৰিবৰ বাবে গুৰ,  চূণ,  চকাচূণ, শন,  ধূনা, বৰালি মাছ, মিঠাতেল,  হাঁহ কণীৰ কুহুম, গাখীৰ,  বেলৰ আঠা, মাটিমাহ,  ইটাগুৰি আদি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ৷ কৰাল নিৰ্মাণ কৰিবলৈ মাটিত দ গাত খান্দি লোৱা হৈছিল ৷
      একোটা স্হাপত্য নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দৰকাৰ হোৱা কেঁচা সামগ্ৰীসমূহ নিশ্চয় দেশতে উৎপাদিত কৰা হৈছিল যদিও বিবিধ প্ৰকাৰৰ শিল ৰাজ্যৰ বাহিৰৰ পৰা অনাৰ কথা বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে ৷ আহোম যুগত নিৰ্মাণ কাৰ্যসমূহ কাৰিকৰী জ্ঞানেৰে বিচাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বাবেই শ শ বছৰ ধৰি এই সম্পদ সমূহ এতিয়াও অক্ষত অৱস্হাত আছে ৷ ইয়াৰ এটা উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হৈছে শিৱসাগৰ নামদাঙৰ ওপৰত থকা শিলৰ সাঁকোডাল ৷
       সৰু নৈ জান-জুৰিৰ ওপৰত শিলৰ সাঁকো নিৰ্মাণ কৰিছিল একোটা প্ৰকাণ্ড শিল কাটি ৷ শিলৰ সাঁকো, ধোন্দ, পুল আদি নিৰ্মাণ কৰিবৰ কাৰণে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী সমূহ আছিল গোটা শিল,  লঠিয়া শিল,  চেপেটা শিল,  মাটিমাহ, শল মাছ,  বৰালি মাছ, শিলচূণ,  শামমুক চূণ, চকা চূণ, গুৰ,  মিঠাতেল আৰু ধূনা ৷ সাঁকোডালৰ তলেদি পানী বৈ যাব পাৰে আৰু বোঁৱতি পানীয়ে দলংখনৰ তলটো খান্দি ক্ষতি সাধন কৰিব নোৱাৰাকৈ বিজ্ঞানসন্মত পদ্ধতিসমূহ তাংৰুং বুৰঞীত সুন্দৰকৈ লিপিবদ্ধ কৰা আছে ৷ মঠ, মন্দিৰ, দেৱাল, পানী যোৱা ধোন্দ, শিলৰ সাঁকো, মৈদাম আদিৰ দীঘ-প্ৰস্থৰ,  মাটিৰ তলত কিমান পোত খাই আছে তাৰো বিবৰণ উল্লেখ কৰা আছে ৷
            ইটা প্ৰস্তুতকৰণৰ পদ্ধতিও চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীত বিবৰণ কৰা হৈছে ৷ ইটাবোৰ দীঘলে-পুতলে প্ৰায় এবেগেত আৰু ডাঠ আছিল এক ইঞ্চিমান ৷ আলতীয়া মাটিৰে ইটা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল ৷ ইটা বোৰ টান কৰিবলৈ কেঁচা মাটিৰ লগত কৰাল মিলাইছিল ৷  দৌল-দেৱালয়ৰ বাবে বিবিধ প্ৰকাৰৰ ইটা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল ৷ কিছুমান ইটা তেলত ভজা হৈছিল  আৰু কিছুমান ভজা নাছিল ৷ ছশ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ কালত দেশৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ কাৰণে প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সময়ে সময়ে সুচল ঠাইত কৌশলগতভাৱে গড় নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল ৷ বহিশত্ৰুৱে যাতে গড় ভেদ কৰি আহি ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে তাৰ বাহে সুন্দৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল ৷ গড় বিলাক দ-খাৱৈ খান্দি মাটিৰে ওখকৈ নিৰ্মাণ কৰিছিল যদিও প্ৰয়োজন অনুসৰি ইটাৰে পকীকৈয়ো নিৰ্মাণ কৰিছিল ৷
আহোম যুগৰ পুখুৰীবোৰ খান্দি দ কৰা পুখুৰী নহয় ৷ পুখুৰী খন্দাৰ ক্ষেত্ৰত দীঘে-প্ৰস্হে কিমান ডাঙৰ হ'ব জ্যোতিষী, পণ্ডিত, দেওধাই, বাইলুঙৰ হতুৱাই বান চেংমৰাই নিজৰা থকা সম্ভাব্যস্হান নিৰ্বাচন কৰা হয় ৷ এনে পদ্ধতিৰে পুখুৰী খান্দিলে পানীৰ উপৰি ভাগত স্পৰ্শ কৰাৰ বাবেই ঢৌৰ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে ৷ ফলত পুখুৰীৰ পাৰ খহীয়াত নপৰি স্হায়ী হৈ ৰয় আৰু জলচৰ প্ৰাণীবোৰেও ঢৌৰ প্ৰৱাহৰ পৰা মুক্ত হৈ বয় ৷ আন ঠাইত খৰালিত পানীৰ বাবে হাঁহাকাৰ হ'লেও আহোম ৰজাৰ দিনত খন্দা পুখুৰীৰ পানী কেতিয়াও নুশুকায় ৷ ইয়াৰ পৰা আমি অনুধাৱন কৰিব পাৰো যে আহোম যুগত চাংৰুং ফুকন বিষয়াই পুখুৰী খন্দাৰ আগতে মাটি পৰীক্ষা কৰি লোৱাৰ বাবেই আৰু সেই সময়ত উৎকৃষ্ট কাৰিকৰী কৌশলৰ বাবে পুখুৰীবোৰ খৰালি বা বাৰিষা একেদৰেই থাকে ৷ যি স্হানত পুখুৰী খন্দা হয় সেই স্হানত দীৰ্ঘে-প্ৰস্হে পুখুৰীৰ আকাৰ কিমান ডাঙৰ হ'ব চাৰি চুকে চাৰিটা খুঁটা পুতি কোণীয়া-কোণীকৈ ৰছি টানি আৰু পঠালিকৈল ৰছি টানি সিমান কোণ হ'ব প্ৰতিটো কোণৰ মূৰে মূৰে একোখনকৈ মাটিৰ মিঠাতেলৰ চাকি জ্বলায় থয় ৷ যিখন চাকি পানী উহঁ উদগীৰণ নুমুৱাই সেই চাৰিখনৰ খুঁটাটোক কেন্দ্ৰ কৰি পুখুৰীৰ আকাৰ নিদ্ধাৰণ কৰে ৷ এই পৰীক্ষা কাৰ্য আন্ধাৰতহে সম্পন্ন কৰে ৷ মূল উহঁৰ পৰা ৰছি টানি হাঁহচৰা পাৰৰ পৰা চাৰিভাগ কৰি চাৰি খপলাকৈ খন্দাৰ ব্যৱস্হা কৰে ৷ পুখুৰীৰ খনন কাৰ্য শেষ কৰ্,  চাৰি পাৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পানীৰ পুঙত নাগমাৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰা ব্যৱস্থা কৰে ৷ নাগমাৰিডালৰ গুৰিৰ পৰা আগলৈ গছৰ লতা মেৰাই যোৱাদি লুৰি কটা ৷ প্ৰতিষ্ঠা কৰা নাগমাৰিৰ লুৰিয়েদি পানীৰ পুঙৰ পৰা সহজে পানী ওপৰলৈ উদগীৰণ হৈ আহিব পাৰে ৷
        সেই সময়ত পোৰা মাটিৰ ভাষ্কৰ্যতে অতি উচ্চখাপৰ আছিল ৷ ইটা তৈয়াৰ কৰিবৰ সময়ত ফুল,লতা আদি সাঁচত মাৰি উলিয়াইছিল ৷ তাৰ ওপৰিও শিল কাঠ আদিত নানা তৰহৰ ফুল পাত খোদাই সৌন্দৰ্য বৰ্ধন কৰা হৈছিল ৷
    চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীত আহোম ৰাজত্বৰ কালৰ মাজভাগত পকীকৈ মৈদাম নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ পোৱা যায় ৷ পকীকৈ নিৰ্মাণ কৰা মৈদামবিলাকৰ ভিতৰত  শ থোৱা ঘৰবোৰ নিৰ্মাণ কৰোতে কাঠ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে ৷
         পানী অহা-যোৱা কৰিবৰ কাৰণে আৰু যাতায়তৰ সুবিধাৰ বাবে বৰ আলিৰ ওপৰত ৰূপহীৰ বৰধোৱা ন দুৱাৰ পকীপুল,  নাজিৰা নগৰৰ পূব দিশত ৰাজমাও পুখুৰীৰ সমীপত ৰজাপুল,  বৰআলিৰ ওপৰত মেছাগড় আৰু বগীদল পুল,  ডিমৌ চাৰিআলি পৰা নিতাই পুখুৰীলৈ যোৱাৰ পথত কমলদৈ পুল, ধোদৰ আলিৰ ওপৰত নামতি নৈৰ পকী পুল আদি নিৰ্মাণ কৰি আহোম যুগত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ যে উচ্চমানৰ আছিল সেইয়া আজিও সোঁৱৰাই আছে ৷
      বুৰঞ্জী ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ এক সুকীয়া গুৰুত্ব আছে ৷ অভিযান্ত্ৰিক কলা-কুশলতাৰে সমৃদ্ধ এই বুৰঞ্জীখনে ভবিষ্যতে আৰু অধিক সমল যোগান ধৰি অধ্যয়নৰ বাট মুকলি আশা কৰিব পাৰি ৷

গ্ৰন্থপুঞ্জী :
১) অসম বুৰঞ্জীৰ নতুন আলোকপাত - ২০১১,  পদ্ম বৰগোহাঁঞি, ষ্টুডেন্ট ষ্টৰচ্, গুৱাহাটী ৷
২)ইতিহাসৰ জলঙাৰে আহোম দিনত এভুমুকি - ২০১১, সম্পা: সোণাৰাম বৰুৱা,  তাই আহোম সংস্কৃতি বিকাশ কেন্দ্ৰ,  শিৱসাগৰ ৷
৩)ৰুদ্ৰসিংহ ২০০৯ - অণিমা গগৈ, অসম লেখিকা সন্থা,  গুৱাহাটী ৷
৪)ঐশ্বয্যময় আহোম যুগ ২০১০,  ড° প্ৰহ্লাদ কুমাৰ বৰুৱা, বনলতা,  ডিব্ৰুগড় ৷
৫) টাই সংস্কৃতি ৰূপৰেখা,  লীলা গগৈ, বনলতা,  ডিব্ৰুগড় ৷
(লেখিকা: গ্ৰন্থগাৰিকা,দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়,  যোৰহাট)
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »

চাও লুং ছ্যু কা ফাৰ স্মৃতি বিজড়িত তিপামক সোঁৱৰি — নাং সংগীতা গগৈ


          তেৰশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চাও ল্যুং ছ্যুকাফাৰ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ আগমন নিসন্দেহে এক যুগান্তকাৰী ঘটনা আছিল ৷ অসমৰ ইতিহাসতত ই আছিল চমকপ্ৰদ ঘটনা,  যিয়ে তাই শাসকগোষ্ঠীৰ নেতৃত্বত সেই সময়ৰ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ভৌগোলিক,  ৰাজনৈতিক অৰ্থনৈতিক,  সমাজ-সংস্কৃতিক আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে সুুদূৰ প্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পেলাইছিল ৷ এই ঘটনাই কেৱল আজিৰ অসম বা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰে নহয় সমগ্ৰ তাই জাতিৰ ইতিহাসৰ সামগ্ৰিক ধাৰাটোক বহু পৰিমাণে সলনি কৰিছিল বুলি ক'ব পাৰি ৷ ভাঙিবলৈ ধৰা পুৰণি কামৰূপ ৰাজ্যৰ ভেটিত এক নতুন সভ্যতাই নিজস্ব সংস্কৃতিৰ চাপ পেলাইছিল ৷ এই সকলোবোৰৰ গুৰিতে আছিল তাই মাও ৰাজকুমাৰ ছ্যুকাফাৰ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ আগমন ৷ দক্ষিণ - পশ্চিম চীনৰ য়ুনান প্ৰদেশৰ ম্যুংমাও ৰাজ্যৰ মাওশ্বান ৰাজকুমাৰ চাওল্যুং ছ্যুকাফাৰ নেতৃত্বত বিখ্যাত তাই জাতিৰ এজন শক্তিশালী মানুহ পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ আহিছিল এক সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আগত ৰাখি ৷ লক্ষ্য আছিল সুকীয়াকৈ এখন স্বাধীন ৰাজ্য পতাৰ ৷ দুৰ্জেয় সাহস, অপৰিসীম ধৈৰ্য, ৰাজনৈতিক দূৰদৰ্শিতা,  কূটনৈতিক বিচক্ষণতা,  সহিষ্ণুতা আদি গুণেৰে সমৃদ্ধ চাওল্যুং ছ্যুকাফাই ম্যুংমাও ৰাজ্যৰ পৰা আহোতে লগত লৈ আহিছিল এটা উচ্চস্তৰীয় সভ্যতা আৰু সংস্কৃতিৰ চানেকী ৷ সুকীয়া আছিল তেওঁলোকৰ ধৰ্ম,ভাষা,  লিপি,  খাদ্যভাস, সাজ-পোছাক, আচাৰ ব্যৱহাৰ ৷ আনকি সুকীয়া আছিল কৃষি পদ্ধতি আৰু ৰাজনৈতিক নীনি নিৰ্দেশনাও ৷ জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈকে তাই লোক সকলৰ নিজস্ব কিছুমান ধ্যান-ধাৰণা আছে ৷ ডাঙৰ আৰু সৰুৰ মাজত সম্পৰ্ক,  নিজস্ব বৈবাহিক নিয়ম(চকলং), শ সৎকাৰৰ প্ৰথা (মৈদাম), গণনাপঞ্জী, উপৰিপুৰুষৰ সেৱা-পূজা(মে-ডাম্,মে-ফী), আত্মাৰ বা শক্তিক কৰা বিশ্বাস,  পথাৰ (না) সংস্কৃতি,  পানী খেতিৰ প্ৰণালী,  গুটীয়া মতা ম'হেৰে কৰা খেতি, জলসিঞ্চন ব্যৱস্হা সকলোবোৰতে এক ভিন্ন সংস্কৃতিৰ চাপ দেখিবলৈ পোৱা যায় ৷ প্ৰকৃতাৰ্থত এই সকলোবোৰ আছিল সেই সময়ৰ দক্ষিণ পূৰ্ব এচীয় সভ্যতাৰ অৱদান ৷ চাওল্যুং ছ্যুকাফা আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী সকলে এই তাই দৰ্শনৰ দ্বাৰাই পৰিচালিত হৈ আহিছে ৷ চাওল্যুং ছ্যুকাফাৰ ৰাজ্য গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ প্ৰকৃত আৰু প্ৰধান কৌশল আছিল এই দক্ষিণ-পূব এচীয় দৰ্শন ৷ ইয়াৰ মাজতে লুকাই আছিল ছ্যুকাফাৰ আসাম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ছশবছৰীয়া সুদীৰ্ঘ আহোম ৰাজত্বৰ সফলতাৰ চাবিকাঠি ৷
           ম্যুংমাও ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কেইংছেন মাওল্যুং এৰি অহাৰ সময়ত ৰাজকোঁৱৰ ছ্যুকাফাই নিজ ককায়েক (নিচায়েকৰ পুতেক) কৈছিল,  " কাও চাও তাক পাই কিন ম্যুং পা-কাম বান তুক নুক  নন নাম বা নাই ৷" অৰ্থাৎ ' মই পশ্চিমত থকা ম্যুং-পাকাম ৰাজ্যখন  খাবলৈ যাওঁ,  য'ত চৰাইবোৰে শুৱলৈ যায় ৷ " ১২১৫ খ্ৰীঃ চাওল্যুং ছ্যুকাফাই নিজৰ পুৰণি ৰাজ্য ম্যুংমাওৰ পৰা পশ্চিমলৈ ভটিয়াই আহে আৰু ১২৫৩ খ্ৰীঃ বৰ্তমান শিৱসাগৰ জিলাৰ চৰাইদেউ পাহাৰত তেওঁৰ প্ৰথমখন স্হায়ী ৰাজধানী পাতে ৷ ম্যুংমাওৰ পৰা চৰাইদেউৰ অৱধি কৰা দীঘলীয়া যাত্ৰাত তেওঁ বহুতো দুখ-কষ্ট সহ্য কৰিব লগা হৈছিল ৷ সুদীৰ্ঘ পথছোৱা আছিল যথেষ্ট কণ্টকময় ৷ হাতী-ঘোঁৰাৰে পৰিবেষ্টিত চাওল্যুং ছ্যুকাফাৰ লগত আহিছিল প্ৰায় ন হেজাৰ অনুগামী ৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছিল তিনিজন ৰাজ পুৰোহিত, ডা-ডাঙৰীয়া,  পাত্ৰ -মন্ত্ৰী, সৈন্য - সামন্ত আৰু ৫ খন দেশৰ পাঁচজন শাসনকৰ্তা ৷ এই সকলোখিনিকে লৈ ছ্যুকাফাই পাৰ কৰিছিল বহু খৰস্ৰোতা নদ-নদী,  পাহাৰ আৰু হাবি-জংঘলেৰে ভৰা ভয়াবহ উপত্যকা ৷ ম্যুংমাওৰ পৰা ডই কাউ ৰঙ(পাটকাই) পাবলৈ সময় লৈছিল তেৰ বছৰ৷ ঠায়ে ঠায়ে নানা পাহাৰীয়া আৰু দাঁতিকাষৰীয়া জন-জাতিৰ মানুহেও আক্ৰমণ কৰি অবৰ্ণনীয় আহুকালৰ সৃষ্টি কৰি তেওঁৰ যাত্ৰা অত্যন্ত দুৰুহ কৰি তুলিছিল ৷ ইয়াতো ছ্যুকাফাই হেৰুৱা নাছিল তেওঁৰ মনোবল ৷ অদমনীয় মানসিক শক্তিৰ অধিকাৰী ছ্যুকাফাই নিজৰ দেশতে মনটোকো শিলৰ দৰে দৃঢ় কৰি বান্ধি আনিছিল ৷ যাব লাগিব এখন চিনাকী দেশলৈ,  মিলিব লাগিব এখনি ন-চিনাকি মানুহৰ লগত, গঢ়িব লাগিব শান্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ এখন নতুন দেশ-সকলো থানগিৰিকে সামৰি ৷
চাওল্যুং ছ্যুকাফাৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ অভিযান আছিল এক সু পৰিকল্পিত আঁচনি ৷ মেকং-ইৰাৱতীৰ পাৰত থাকোতেই তেওঁ নিৰ্ভুল ভাৱে তৈয়াৰ কৰি লৈছিল ভৱিষ্যতৰ ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ সম্পূৰ্ণ পৰিকল্পনা ৷ পূৰ্বৰ পৰা পশ্চিমলৈ যোৱা বাটতোও ৰাজকুমাৰ ছ্যুকাফাৰ অচিনাকি নাছিল ৷  সেয়েহে নিজৰ ইষ্ট দেৱতাক  (চোমদেও) সভক্তিৰে লগত লৈ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ পৰা শইচৰ প্ৰয়োজনীয় বীজলৈকে বান্ধি আনিছিল তেওঁ৷ ম্যুং মাও ৰাজ্যৰ পৰা অভিযান আৰম্ভ কৰি ছ্যুকাফা আৰু সহযোগী সকলে প্ৰথমে আহি পায়হি ম্যুংখন্ ৷ তাৰ পৰা ম্যুংনা আৰু ম্যুংতিৰ  মাজেদি আহি নাম-কিও পাৰ হয় ৷ ইয়াৰ পিছত ম্যুং-ক্কং বা মুগং আৰু অৱশেষত হুকং উপত্যকা পায় ৷ দয়খাম (পাটকাই) পৰ্বতৰ তলত নংয়াং হ্ৰদক আগুৰি আছে খামজাঙ উপত্যকা ৷ চাওল্যুং ছ্যুকাফাই নামকিউ (ইৰাৱতী) নদীৰ পাৰ হৈ আহি লাকনি কাপ চাউ বছৰত ম্যুং খামজাং অধিকাৰ কৰে ৷ সেই অঞ্চলত বসবাস কৰি থকা নগা জনজাতিসকলক কঠোৰ হাতেৰে বশীভূত কৰি ম্যুং খামজাঙ নামৰ এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি থাওম্যুঙ (বৰগোঁহাই) কাং খু-মঙক শাসনকৰ্তা পাতে ৷ সেই দিনটো আছিল লাকনি কাপ ড্যেওৰ প্ৰথম মাহৰ প্ৰথম দিন অৰ্থাৎ ডিন চিং মাহৰ (আঘোন মাহৰ ১৬ তাৰিখ)  প্ৰথম দিন ৷ এই খামজাঙেই আছিল আহোম সকলৰ সৰ্বপ্ৰথম প্ৰদেশ, যি আহোম শাসনৰ শেষ সময়লৈকে পূব সীমান্তৰ দুৱাৰ স্বৰূপ আছিল ৷ এনেদৰে ইয়াৰ পিছৰ পৰাই ছ্যুকাফাই প্ৰতিখন সামৰিক ভাৱে দৰকাৰী অঞ্চলৰে প্ৰদেশলৈ সলনি কৰি একোজন প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্তাৰ অধীনত ৰাখি সেই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল সমূহৰ পৰা কৰ কাটল তুলি শাসন চলাই থাকিবৰ বাবে ব্যৱস্থা কৰি আহিছিল ৷ প্ৰদেশ বা ম্যুং ব্যৱস্থা হৈছে দক্ষিণ পূব এছিয় তাই শাসনপ্ৰণালীৰে এক অংশ ৷ পুৰণি ঘৰলৈ অহা যোৱা কৰাৰ, ৰাজ্যখনৰ পূব দিশটো নিষ্কণ্টক কৰাৰ আৰু ৰাজনৈতিক কটকী পঠোৱাৰ এয়াই আছিল প্ৰধান পথ ৷ পুৰণি বৰ্মা দেশৰ পৰা ডালিমা বাখৰ,  নৰা জংফাই অহাৰ দৰে এই বাটেদিয়েই আহিছিল এসময়ত অসম বিধ্বংসী মান ৷
         লাকনি ডাপলাওত ছ্যুকাফা আৰু তেওঁৰ সহযোগী সকল আহি উপস্হিতি হৈছিল নামৰূপক (নামহুক) নদীৰ সংগমস্হলত ৷ তাত থকা নগা সকলক যুঁজত হৰুৱাই তেওঁলোকেই বান্ধি দিয়া কাক বাঁহৰ ভূৰেৰে তিনিশ ঘোঁৰা লগত লৈ পাৰ হৈছিল বুঢ়ীদিহিং (নামজিন্) নৈ ৷ যাত্ৰাত যাতে বিঘিনি নঘটে তাৰ বাবে দিহিং নদীক সেৱা জনাইছিল ৷ নদী দেৱতাৰ আৰ্শীবাদ লৈ নদিহিঙৰ ফালে সুকলমে উজাই গৈ পাইছিল ম্যুং লাখেন তেনছাত শাসনকৰ্তা পাতি চাওল্যুং ছ্যুকাফা পুনৰ বুঢ়ীদিহিঙেৰে ভটিয়াই আহি এডোখৰ সুন্দৰ সমতল ভূমি পায় ৷ এয়াই তিপাম ৷ চাওল্যুং ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেউৰ মৰমৰ তিপাম,  দিহিঙৰ পানীয়ে পৰশা তিপাম ৷ দিহিঙৰ পাৰত ভৰি দিয়েই  ছ্যুকাফা আৰু তেওঁৰ অনুগামী সকলে গভীৰ ভাৱে উপলব্ধি কৰিব পাৰিছিল সেই ঠাইৰ  গুৰুত্ব ৷ তেওঁলোকৰ পিতৃগৃহতে এৰি অহা মেকং উপত্যকাৰ সৈতে এই ঠাইৰো মাটি,  পানী আৰু জলবায়ু প্ৰায় একেই ৷
           পানী আৰু মাটিৰ জ্ঞান থকা দূৰদৰ্শী ছ্যুকাফাই পিছলৈ অতি সহজে বুজিব পাৰিছিল যে এৰি অহা ইৰাৱতীৰ (নামকিউ) , দিচাং(নামখুন্) আৰু ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ (নাম-টিলাও) উৰ্বৰ মাটিৰ মাজতে বিচাৰি পাব ৷ অচিনাকী ঠাইট চিনাকী মাটিৰ সুবাস পাই সুখী হৈছিল ছ্যুকাফা ৷ তাই আহোমৰ ধৰ্মমতে সেৱা পূজা দিবৰ বাবে দেওশাল প্ৰতিষ্ঠা কৰি তিপামতে তেওঁ থাকিবলৈ লয় ৷ দেৱতা (ফী) আৰু স্বৰ্গাগত পুলিন পুথাও সকলৰ আত্মাৰ সন্তুষ্ট হ'ল কোনো অমঙ্গলে চুব নোৱাৰে ৷ সেয়ে বলি বিধান আগবঢ়াই বছৰি তিপামৰ দেওশালত পূজা-সেৱা কৰা হৈছিল বুলি আহোম বুৰঞ্জীয়ে কয় ৷ সমগ্ৰ তাই জাতিৰ মৌলিক চৰিত্ৰত এটা কথা সামগ্ৰিকভাৱে লক্ষ্য কৰা যায় যে তাইসকলে সাধাৰণতে দ অঞ্চলত চাংঘৰ পাতি বাস কৰে আৰু শালি খেতি কৰে ৷ তাইসকল আজন্ম খেতিয়ক ৷ তেওঁলোকে পানী খেতি কৰে আৰু নদীয়ে সাৰুৱা কৰা অঞ্চলবোৰত বাস কৰে ৷ তেওঁলোকে কেতিয়াও পাহাৰত বাস নকৰে ৷ বহু পণ্ডিতৰ লিখনিৰ পৰা আমি জানিব পাৰো যে পৰ্বতীয়া জাতিৰ চৰিত্ৰ তাই সকলৰ নাই ৷  Sir George Scott ৰ মতে -- " The Tai are seldom found away from the alluvial besin and do not look upon themselves as a hill people at all." The Tai race:  Elder Brother of the Chinese নামৰ গ্ৰন্থত Rev. Willium Clifton Dodd য়ে তাইসকলৰ সম্পৰ্কে লিখিছে যে --" Where there is water for their rice fields the Tai live. They do not live in the mountains. " কিয়নো খেতিৰ বাবে পানী লাগে আৰু নদীয়ে মাটি পলসুৱা কৰি ৰাখে সেয়ে নৈখন তাইসকলৰ বাবে বৰ আপোন ৷ কিয়নো-------
      "মি নাম মি না
       মি না মি খাও
       মি খাও মি তাই"
       অৰ্থাৎ--------
      "য'তেই পানী তাতেই পথাৰ,
       য'তেই পথাৰ তাতেই ধান আৰু
       য'তেই ধান তাতেই তাই ৷"

বিদেশী পণ্ডিত  Jean Barlie কৈছে ---- " Wet rice cultivation and valley type of economy constitute the rootvof Tai culture. " আন এক পণ্ডিত Zhao Xiaooniu য়ে কৈছে --- " The Tai Mao donot cutivate dry field rice,  only wet rice." অসমলৈ অহা তাইসকল তাইমাও মানুহ আছিল ৷ সেয়ে তেওঁলোকৰ জীৱন-দৰ্শন ম্যুং-মাওৰ তাইমাওসকলৰতাইমাওসকলৰ লগত বেছিকৈ মিলে ৷ স্বৰ্গদেউ ছ্যকাফায়ো সমগ্ৰ যাত্ৰাকালত তাই জাতীয় চৰিত্ৰৰে মানি চলিছিল ৷ সেই পাইকাইৰ পৰা চৰাইদেউলৈ যোৱা সুদীৰ্ঘ পথছোৱাত তেওঁ বাৰে বাৰে থকা ঠাই সলাইছিল ৷ পানী জুখি তাৰ চৰিত্ৰ বুজিছিল আৰু খেতি কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা পৰীক্ষা কৰি চলাইছিল  ৷
        তিপামতে স্বৰ্গদেউ ছ্যুকাফা লাকনি ম্যুংমাও,  প্লেকচি আৰু ক্যাওচাও,  এই তিনি বছৰ কটায় ৷ সেইখিনি সময়ত তেওঁ তিপামত খেতি-বাতি কৰাৰ লগতে ওচৰে-পাজৰে থকা থলুৱা মানুহখিনিকো নিজৰ আয়ত্বলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয় ৷ মৰাণ আৰু বৰাহী আদি জাতি জনজাতীয় লোকসকলে সেইসময়ত তাত বসবাস কৰি আছিল ৷ ছ্যুকাফাই নিজ কে আলহীৰ ৰূপেৰে চিনাকী দি তেওঁলোকৰ পৰা গিৰিহঁতৰ দৰে ব্যৱহাৰ বিছাৰিছিল ৷ পূৰ্বৰ পৰা অহা আলহীসকলক এইসকল লোকে পৰম আন্তৰিকতাৰে আদৰি লৈছিল ৷ পুৰণি থলুৱা মানুহখিনিয়ে নতুনকৈ অহা মানুহখিনিৰ সাহস, বুদ্ধি আৰু ব্যৱহাৰত আপ্লুত হৈ তেওঁলোকক দেওঁ মানুহৰ সঁচ বুলি কৈছিল ৷ মিলা মিছাৰ মাজেৰে তেওঁলোকৰ প্ৰভূত্ব মানি লৈছিল ৷ ছ্যুকাফাই নিজে কৰাৰ উপৰিও উন্নত কৃষি প্ৰণালীৰে শালি খেতি কৰিবলৈ শিকাইছিল সেই অঞ্চলত থকা থলুৱা মানুহখিনিক ৷ লাহে লাহে পথাৰ সংস্কৃতিয়ে গা কৰি উঠিছিল ৷ সচাঁকৈয়ে ছ্যুকাফাই সোণ যেন গুটি লগা ধানৰ খেতিয়েই কৰিছিল তিপামত ৷ দিহিঙৰ পানীৰে সাৰুৱা হৈ থকা তিপামৰ উৰ্বৰ ভূমিত থিয়হৈ তাৰ মনোমোহা সৌন্দৰ্যত মোহ গৈ ছ্যুকাফাই কৈছিল সেইশাৰী বুকু জুৰাই যোৱা সোণ সেৰীয়া বাক্য , "মুন্ ডুন চুন খাম্ " ---- সোণোৱালী বাগিছাৰ দেশ ৷ কোনো কোনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যে ছামলঙফা নামৰ আন এক পৰীক্ৰমী মাওশ্যান সেনাপতিয়ে কিছু বছৰ আগতেই তিপামত নামৰূপ অঞ্জল জয় কৰি তাৰ থকা স্হানীয় মানুহৰ পৰা কৰ কাটল আদায় কৰি আছিল ৷ চাওলুং ছ্যুকাফাই চামলঙফাৰ লগত এক বুজাপৰা লৈ আহি তিপাম অঞ্চল নিজৰ আয়ত্বলৈ আনিছিল ৷ খেতিবাতি কৰাৰ ওপৰিও ভবিষ্যতৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনাও ইয়াতে কৰিছিল ছ্যুকাফাই ৷ নানা অভিজ্ঞতাৰে পুষ্ট দুয়োজনা বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাই ক্ৰমে থাওম্যুঙ ক্লিন-লেন মান-ৰাই আৰু থ্যাওম্যুং কেঙ-নালনৰ লগত আলোচনা কৰি তিপামতে ৰাজমেলৰো আয়োজন কৰা হৈছিল ৷ তাই সেনাপতি ছামলঙফাৰ সময়ৰ পৰা লৈ থকা কৰ কাটলবোৰ এই অঞ্চলৰ মানুহৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল ৷ তিনিবছৰ তিপামত থকাৰ পাছত ছ্যুকাফাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ বাবে আন ঠাইলৈ অগ্ৰসৰ হয় ৷ তিপামখন এনেয়েও আছিল পানীত তল যোৱা ঠাই (প'-চং-প'-চাও) ৷ স্হায়ীভাৱে ৰাজধানী পাতি থাকিবৰ সুচল নহয় ৷ সেয়েহে চাওলুং ছ্যুকাফাই কান্-ঙনত তিপামৰ শাসনকৰ্তা পাতি দিহিঙেৰে ভটিয়াই আন ঠাইলৈ যায় ৷ এনেদৰে এখনৰ পাছত এখনকৈ শলগুৰি,  খোৱাং আদি ঠাইত বাহৰ পাতি অৱশেষ ছ্যুকাফাই চৰাইদেউ পাহাৰতে ১২৫৩ খ্ৰীঃতে স্হায়ীভাবে ৰাজধানী পাতি থাকিবলৈ লয় ৷

ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেৱে শাসনকৰ্তা পাতি থৈ যোৱাৰ পাছৰ পৰৱৰ্তীকালতো তিপামে তাৰ গুৰুত্ব অলপো হেৰুৱা নাছিল ৷ সমগ্ৰ আহোম ৰাজত্বৰ সুদীৰ্ঘ ছশ বছৰ কালত তিপামে এক উল্লেখযোগ্য স্হান অধিকাৰ কৰি আহিছে ৷ হাবুঙীয়া ব্ৰাক্ষ্মণৰ ঘৰত জন্ম লোৱা ছুডাংফা স্বৰ্গদেৱে পোন প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিন্দু দেৱতা লক্ষ্মী-নাৰায়নক কাৰেঙৰ ভিতৰলৈ নিয়ে ৷ এই কাৰ্যত অসন্তুষ্ট হৈ তিপমীয়াসকলে ৰজাৰ বিৰুদ্ধে দোষ আচাৰিছিল ৷ বিদ্ৰোহী তিপমীয়া সকলক ৰজাঘৰীয়াই বৰ নিষ্ঠুৰতাৰে দমন কৰিছিল ৷ হাতী ধৰাৰ বাবে পতা ভোজলৈ মাতি আনি বহুজন তিপমীয়াক বধ কৰাইছিল ৷ অভিযুক্ত তিপাম ৰজা তাও চুলাইয়ে ভাই ৰজা নৰা ৰজাক মুন্ ডুন্ চুন্ খামত তেওঁৰ বঙহৰ ৰজা গুছিল বুলি গোচৰ তৰিছিল ৷ নিজৰ বঙহৰ ভাই ৰজা নোহোৱা বুলি জানি নৰা ৰজাই এই দেশ ল'বলৈ সেনানি পঠালে ৷ নৰা আৰু আহোম সেনাৰ মাজত তিপামৰ কুঁহিয়াৰ বাৰীত ভীষণ ৰণ হয় ৷ আহোম সেনাই নৰা সেনাপতিক ৰণত হৰুৱাই পাটকাইলৈকে খেদি নিয়ে ৷ পিছে নৰা দেশৰ বৰগোঁহাইয়ে খুনলুঙৰ বংঙৰ নোহোৱা হোৱা বুলি ভাবিহে আসাম দেশৰ লগত ৰণ কৰা বুলি কয় ৷ তেওঁ নিজৰ বঙহৰ আহোম ৰজাক মুন্ ডুন্ চুন্ খামৰ ৰাজপটত দেখি অতিকে সুখী হয় আৰু ভাই ৰজাৰে কেতিয়াও যুদ্ধ নকৰো বুলি দুয়োপক্ষৰ দুয়োজন থাওমুঙে নয়াং হ্ৰদৰ পানীত হাত জুবুৰিয়াই কুকুৰা কাটি শপত খোৱাৰ বাবে এই ঠাইৰ নাম হয় পাট-কাই চেং কান ৷ এনেদৰে ডয় কাও ৰঙ (নটা পৰ্বতৰ লগ খোৱা) হৈ পৰে পাটকায় ৷ এই ঠাইতে নৰা আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বান্ধি দুয়োজনা বৰগোঁহাইয়ে দুটা শিলৰ মূৰ্তি কটায় ৷
           চুহুংমুং স্বৰ্গদেউ ৰাজত্ব কালত সৃষ্টি কৰা চাৰিটা ৰজাঘৰীয়া ফৈদৰ মাজত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ফৈদ আছিল তিপমীয়া ফৈদ ৷  উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ  এজনকহে এই বিষয়া খাবলৈ দিয়া হৈছিল ৷ নান ঘটনা ৰাজিৰে পুষ্ট এই ঐতিহাসিক তিপামৰ বহুতো কাহিনী আছে ৷ এনেদৰে থাওকতে সকলোবোৰ লিখি শেষ কৰিব নোৱাৰি ৷ তিপামৰ ৰজাই তিপামত থাকি পাটকাই পৰ্বতৰ তিৰাপ সিমান্তলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল ৷ তিপাম ৰজাৰ কুঁৱৰীক তিপমীয়া কুঁৱৰী বুলিছিল ৷  তিপাম ৰজাক মৈদাম দিবলৈ লুখুৰাখনিয়া ফৈদেহে নিব লাগে ৷ তিপাম ৰজাক সহায় কৰিবৰ বাবে তিপমীয়া ফুকন,  তিপমীয়া বৰুৱা আৰু তিপমীয়া ৰাজখোৱা আদি বিষয়া সকল আছিল ৷
        মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত স্বৰ্গদেউ চক্ৰধ্বজ সিংহই ৰাজধানী গড়গাঁও এৰি আহি কিছুদিন তিপামতে আছিল ৷ তিপমীয়া ৰজা আৰু ৰাইজে আশ্ৰয় দিছিল তেওঁক ৷ মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণ ছশ বছৰীয়া আহোম ৰাজত্বৰ এক মচিব নোৱাৰা কলংক ৷ নিজৰ মানুহৰ বিশ্বাসঘাতকতাই কঢ়িয়াই আনিছিল পৰাজয়ৰ অপমান ৷ তাতোকৈ বহুত বেছি অপমানজনক আছিল কুখ্যাত ঘিলাধাৰীঘাটৰ চুক্তি ৷ বুঢ়ীদিহিঙে সাৰুৱা কৰা তিপামৰ পাৰতে ১৬৬৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ শেষটো সপ্তাহত মোগলৰ লগত অসমৰ ৰজাই এই দুখজনক চুক্তিখন সম্পাদিত কৰিব লগাত পৰিছিল ৷ অতিকে অপমানজনক ঘিলাধাৰীঘাটৰ চুক্তিয়ে স্বৰ্গদেউ জয়ধ্বজ সিংহৰ প্ৰাণকে হৰিছিল ৷ চুক্তিমতে ৰজাদেৱে নিজৰ চেনেহৰ জী ৰমনী গাভৰুক (নাংচেং) কোমল বয়সতে মোগল বাদশ্বাহৰ পুতেক আজমতৰালৈ বিয়া দিব লগা হৈছিল ৷ লগতে গৈছিল তিপাম ৰজাৰো আন এগৰাকী চেনেহৰ জীৱৰী ৷ যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ হিচাপে বহু হেজাৰ তোলা সোণ আৰু ৰূপৰ লগতে বহুতো হাতী উপহাৰ হিচাপে দিব লাগিছিল ৷ মোগল সেনাই চাউনি পাতি লৈ গড়গাঁৱৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত ৰাজকাৰেঙটো থানবান কৰি পেলাইছিল ৷ আহোম ৰজাৰ সাতামপুৰুষীয়া মৈডামবোৰো সাৰি যোৱা নাছিল মীৰজুমলা বাহিনীৰ লুভীয়া চকুৰ পৰা ৷ এই সকলোবোৰ দেখি শুনি শোকে-সন্তাপে স্বৰ্গদেউ জয়ধ্বজ সিংহই নিজেও অকালতে মৈডামলৈকে গতি কৰিছিল ৷
সাময়িকভাৱে ঘিলাধাৰীঘাটৰ চুক্তিয়ে মোগলক বিজয়ীৰ মুকুট পিন্ধালেও এই চুক্তিৰ অপমানজনক চৰ্তবোৰে স্বাধীনচিতিয়া অসমীয়া মানুহৰ অন্তৰত দেশপ্ৰেম দুগুন উৎসাহেৰে জগাই তুলিছিল ৷ অতি কম সময়ৰ ব্যৱধানত অনুষ্ঠিত হৈছিল বিখ্যাত শৰাইঘাটৰ ৰণ ৷ ঘিলধাৰীঘাটৰ চুক্তিক ধূলিস্যাত কৰিছিল শৰাইঘাটৰ ৰণত অসমীয়া সেনাৰ বিজয়ে ৷ বিদেশী বঙালে প্ৰমাদ গণিছিল অসমৰ সেনাৰ বাহুবল আৰু মনোবল দেখি ৷ বিবুদ্ধিত পৰিছিল ভাৰতখ্যাত প্ৰৱল প্ৰতাপী সেনাপতি অম্বৰৰ ৰামসিংহ ৷ শৰাইঘাটৰ সেনাপতি লাচিত বৰফুকনৰ দেশপ্ৰেম,  কৰ্তব্যপৰায়ণতা আৰু শৌৰ্য-বীৰ্যক লৈ পৰৱৰ্তীকালত অসমৰ মানুহে গৌৰৱ কৰিবলৈ লৈছিল ৷ লাচিত হৈ পৰিছিল অসমীয়া জাতীয় বীৰ ৷ অমমীয় জাতিয়তাবাদৰ জীৱনীশক্তি ৷
           আহোম ৰাজত্বৰ নানা উথ্থান-পতনৰ সাক্ষী তিপাম অঞ্চল ৷ মানৰ আক্ৰমণৰ বিভীষিকাময় সময়তো তিপমীয়া ৰাইজে নিজ দেশপ্ৰেমৰ চিনাকী দিছিল৷ ১৮১২ চনত চন্দ্ৰকান্ত সিংহক অসমৰ সিংহস্হানত বহুৱাই মান সৈণ্যই  কেৰিমেৰী কছাৰী ওৰফে পাতালঙ নামেৰে এজনক বৰবৰুৱা পাতি থৈ যায় ৷ সময়ত স্বাধীন মনৰ পাতাল বৰবৰুৱাই জয়পুৰ তিপাম অঞ্চলৰ দীঘলীঘাটত মানক ভেটিবৰ বাবে এক অপ্ৰতিৰোধ্য নাটিৰ গড় সাজি উলিয়ায় ৷ ইয়াতে সংকিত হৈ মান সেনাপতি মিঙ্গিমাহা টিলোৱাই পাতাল বৰবৰুৱাক হত্যা কৰোৱাইছিল ৷
         এয়াই ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ তিপাম ৷ বুঢ়ীদিহিঙক বুকুৰ মাজত লৈ কোনোবা নজনা সময়ৰে পৰা বহু ঘটনাৰ জীৱন্ত সাক্ষী হৈ আছিল তিপাম ৷ প্ৰৱল পৰাক্ৰমী আহোম ৰাজত্বৰ বহুতো ঘটনা তিপামৰ মাটিতে সংঘটিত হৈছিল ৷ আসাম ৰাজ্যৰ জন্মদাতা,  অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথম পুৰুষ চাওলুং ছ্যুকাফাক বিমোহিত কৰা তিপাম ৷ ছ্যুকাফাৰ 'মুন্-ডুন্-চুন-খাম' সচাঁ অৰ্থতে সোণৰ আসামত পৰিণত হৈছিল ৷ সেই সময়ত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰ উপত্যকা আৰু তাৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰবোৰৰ বহুতো জাতি-জনগোষ্ঠীয়ে নিজৰ অস্তিতৰে সৰু সৰু গোষ্ঠীভিক্তিক ৰাজ্য গঠন কৰি আছিল ৷ এই ভৌগলিক খণ্ডৰ কোনো একক ৰাজনৈতিক বান্ধোন নাছিল ৷ ছ্যুকাফাই নতুন ঠাইত নিজকে আলহীৰ ৰূপেৰে নিজৰ চিনাকি দি ''মিলিব লাগে আৰু মিলাব লাগে" নীতি সাৰোগত কৰি জাতি-ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে পাহাৰ ভৈয়ামৰ সকলো জনগোষ্ঠীয় ঐক্য আৰু সংহতিৰ মন্ত্ৰৰে একত্ৰিত কৰি এক শক্তিশালী জাতি গঠনৰ বাট প্ৰশস্হ কৰি তুলিছিল ৷ প্ৰকৃতাৰ্থত আমাৰ জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ তেওঁৱেই পোণপ্ৰথমে ৰোপণ কৰিছিল ৷ নিজৰ ভাৰ্ষা,  ধৰ্ম,  ৰাজনীতি থকা স্বত্তেও থলুৱা লোকৰ পৰা ছ্যুকাফা আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকৰীসকলে প্ৰায় সকলোখিনিকে আদৰি লৈছিল ৷ ইয়াৰ ফলত জন্ম হৈছিল  অসমীয়া নামেৰে এটা নতুন সংষ্কৃতিৰ ৷ সেয়ে নিসংকোচে ক'ব পাৰি ছ্যুকাফা আছিল আসামৰ সমন্বয়,  সম্প্ৰীতি আৰু ঐক্যৰ প্ৰতিক ৷ তেওঁৱেই আছিল অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথম পুৰুষ ৷
         এতিয়াও তিপামে নিজৰ স্বকীয়তা হেৰুৱা নাই ৷ হেৰুৱা নাই ইয়াৰ ঐতিহাসিক মৰ্য্যদা ৷ আজিও ছ্যুকাফাৰ পদচিহ্ন অনুসৰণ কৰি তিপামলৈ আহে সূদুৰ চীনদেশৰ পৰা কোনো অনুসন্ধিতসু মনৰ ইতিহাসৰ গৱেষক ৷ জয়পুৰ,  তিপাম, ভাদৈৰ কথানো কোনে পাহৰিব পাৰে ? বহু ঘটনাৰ সাক্ষী শিয়ালগড় অৱশেষ আজিও আছে ৷ গড়ৰ মাজে মাজে লক্ষ্য কৰিলে পোৱা যায় আহোম যুগৰ চাৰিকোণীয়া ইটাৰ অৱশিষ্ট ৷ কিছুদিনৰ আগতে এই অঞলতে নদীৰ শিলেৰে গথা এখন পুৰণি দেৱালৰ ভগ্নাৱশেষ তিপামৰ ৰাইজে বিছাৰি পাইছে ৷ হয়টো এই পুৰাতাত্বিক ভগ্নাৱশেষৰ মাজতে অামি বিচাৰি পাম কোনো দিনে নজনা কিছু ঐতিহাসিক নতুন তথ্য ৷ কিছুদিনৰ আগতে আমাৰো সৌভাগ্য হৈছিল সেই ঐতিহাসিক তিপামক দেখাৰ ৷ আঘোণৰ ফৰকাল আকাশৰ ৰ'দৰ পোহৰত তিপামক দেখিছিল ৷ দেখিছিলা অপৰূপ সোন্দৰ্যৰে কাষেৰে বৈ যোৱা বুঢ়ীদিহিঙক ৷ একে গতিৰে বৈ আছে ৷ পুৰণি দেওশালৰ চিন এতিয়াও বিদ্যমান ৷ স্হানীয় মানুহে এতিয়া তাত টিনৰ চালি দি বনদেৱীৰ মন্দিৰ সাজি লৈছে ৷ বৰ্তমান জয়পুৰ চাহ বাগিছাই অধিকাৰ কৰা তিপাম সেই বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ ঠাইতে আমিও থিয় দি ৰৈছিলো ৷ দূৰৈত জিলিকিছিল আঘোণৰ সোণোৱালী শইচৰ পথাৰ ৷ মুহূতৰ বাবে বহুবোৰ কথাই মনটো জোকাৰি গৈছিল ৷ অতীতে আমনি কৰিছিল ৷ ক্ষণে ক্ষণে মনত পৰিছিল সেইজন প্ৰবাদ পুৰুষলৈ ----- স্বৰ্গদেউ ছ্যুকাফাই আৰু তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰো:থিত সেই বাক্যশাৰীলৈ ৷ হিয়া পৰশাকৈ,  মন জুৰ পৰাকৈ আমিও চাওলুং ছ্যুকাফাক সুঁৱৰি, তেওঁলৈ সেৱা জনাই তিপামৰ থিয় পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা পুনৰবাৰ আওৰাইছিলো মুন্-ডুন্-চুন-খাম------- সঁচাকৈয়ে এয়া যে মুন্-ডুন্-চুন-খাম----- সোণোৱালী বাগিছাৰ দেশ------ আমাৰ সকলোৰে সোণৰ আসাম ৷

সহায়ক গ্ৰন্থপঞ্জী   :
১/ Chao Lung Suikapha, Documentary History of the Ahoms, vol.1 translated,  edited and annotated by J.N. Phukan, Romesh Buraghohain,and Ye Hom Buraghohain, 1998.
২/ The Tai and the Tai Kingdoms, Padmeswar Gogoi, 1000, Lawyer's Book Stall, Guwahati.
৩/The Tai race : elder brother of the Chinese, Rev. William Clifton Dobby, 1923(Cedar Rapids, Lowa)
৪/ Political systems of the highland Burma, by Professor E.R. Leach, published by University of London, 1970.
৫/তুংখুংগীয়া বুৰঞ্জী,  সম্পাদক সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা,  বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ব বিভাগ,  অসম ৷
৬/ ইতিহাসে পৰশা তিপাম, নৰেন্দ্ৰ নাথ চেতিয়া,  ভট্টাচাৰ্য্য এজেন্সী, ডিব্ৰগড় ৷
৭/চাওলুং ছ্যুকাফা, আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী পাতৰ পৰা, য়ে হম বুঢ়াগোহাঁই,  ছ্যুকাফা শৰাই পৃষ্ঠা ২৭ , ২০০৮ চন ৷
৮/দেওধাই অসম বুৰঞ্জী,  সম্পাদক-সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা, বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ব বিভাগ,  অসম ৷
৯/অসম নামৰ পম খেদি, যোগেন্দ্ৰ নাথ ফুকন, স্মৃতিগ্ৰন্থ মে-নাম-টি-মা,  পূৰ্বাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, সৰুপথাৰ, ২০০৪ ৷
সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়ক »